Akkoord schuldencrisis geeft Republikeinen ‘kleinere overheid’ cadeau

Het Capitool in Washington, waar de senaat en het Huis van Huis van Afgevaardigden zetelen. Foto AFP

Niet de economie, maar een kleinere overheid. Daar was het de Republikeinen echt om te doen, meent de Democratische Robert Reich. De voormalig minister van werkgelegenheid baalt ervan dat de overeengekomen bezuinigingen, 2.400 miljard dollar in de komende tien jaar, ten koste gaan van gezondheidszorg, sociale zekerheid en werkgelegenheid.

Zo bezien is het een ideologische overwinning, betoogt Reich op de website van Business Insider. Ondertussen twittert hij: “Het Amerikaanse volk zal niet de Republikeinen verantwoordelijk houden voor aankomend banenverlies, omdat de overeenkomst over het schuldenplafond ook door de Democraten is gesloten.”

‘Enorme strategische blunder’
Objectief gezien is dit compromis voor de Republikeinen een zege, erkent het hoofdredactioneel commentaar van NRC Handelsblad. “Voor het eerst in een eeuw hebben ze het staatsschuldplafond, dat altijd een hamerstuk was, tot op het bot gepolitiseerd. Door de Democraten te dwingen tot een commissie die de bezuinigingen moet voorbereiden, houden de Republikeinen in de verkiezingencampagne een voorsprong.” (Bekijk hier waar de schulden uitstaan.)

Reich vindt dat zijn partij een enorme strategisch blunder heeft gemaakt. Ook omdat president Obama accepteert dat de Republikeinen niet akkoord gaan met het schrappen van fiscale aftrekposten voor de rijken. Democratische kiezers zullen zich door de Democratische partij verraden voelen, aldus Reich. En Obama zal dat in 2012 bij de presidentsverkiezingen merken.

‘Alleen de overheid kan banenmotor op gang krijgen’
De econoom gelooft niet dat een begrotingstekort het grootste obstakel voor welvaart is. In tegenstelling tot gebrek aan groei en banen. Als we die twee factoren herstellen, zo redeneert hij, dan daalt de schuldenlast vanzelf. Door nu te bezuinigen zou het omgekeerde gebeuren.

Esther Bijlo, economieredacteur van Trouw, deelt die analyse. “Aangezien burgers het geld niet laten rollen, bedrijven afwachten met investeren en de VS het niet van de export moeten hebben, blijft er maar één partij over die de economie kan aanzwengelen: de overheid”, schreef ze op 29 juli. “Die zal moeten investeren, in infrastructuur of energieprojecten bijvoorbeeld, om de banenmotor weer op gang te krijgen. Dan krijgen mensen weer meer te besteden, zien bedrijven er weer brood in, komt er weer meer belasting binnen en gaat via de weg van de groei en hogere belastinginkomsten de staatsschuld weer omlaag.” In haar stuk motiveert ze dat niet de hoogte van de staatschuld, maar de geringe economische groei het probleem is.

Toch, als iedereen denkt dat de schuldenlast an sich het probleem is, kan er self-fulfilling prophecy optreden, denkt Bijlo. Kredietbeoordelaars die geen vertrouwen meer hebben in de aflossingsmogelijkheden van de VS, brengen de economie alsnog in zwaar weer. The Economist ziet dat zelfs na dit akkoord gebeuren. “De bezuinigingen zijn minder groot dan de kredietbeoordelaars nodig achten voor het behouden van de AAA-status.”

Crisisdiplomaat Obama
Obama’s leiderschap wordt in The Wall Street Journal fel bekritiseerd: hij regeert ad-hoc en geeft te gemakkelijk toe, luidt de kritiek. Zo visionair de presidentskandidaat was, zo visieloos zou hij nu als president zijn. Maar Gary Younge, columnist van The Guardian, vindt die kritiek niet helemaal terecht. Hij verwijt juist de Tea Party, de uiterst conservatieve vleugel van de Republikeinen, de politieke besluitvorming te verlammen.

Op zich kan links wat van die vasthoudendheid leren, meent Younge. Maar tegelijkertijd blijkt daar volgens hem  ook het onvermogen uit om te onderhandelen. Dat heeft een culturele oorzaak, weet Younge: rechtse kiezers hechten, zo citeert hij uit een peiling, meer aan principiële politici dan het linkse electoraat. Die hebben juist eerbied voor politici die compromissen sluiten “als er dingen geregeld moeten worden”. In dat licht is Obama een echte crisisdiplomaat, aldus de columnist. De president liet zijn principes varen in het landsbelang: het alternatief, een land dat niet meer aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen, zou desastreus zijn.

Gerelateerde artikelen:
Centrale aanpak eurocrisis verbloemt onderling wantrouwen
‘Berlusconi helpt Italië én Europa naar de vernieling’
Kredietbeoordelaars: rookmelders die brand veroorzaken

    • Steven de Jong