VS en Europa in ban schuldencrisis

In de Verenigde Staten en Europa loopt de politieke spanning op door de schuldencrisis. Het Huis van Afgevaardigden nam vrijdagavond een voorstel van de Republikeinen aan, waarin de Amerikaanse staatsschuld tijdelijk iets mag oplopen, maar algemeen wordt verwacht dat het begin deze week in de door Democraten gedomineerde Senaat zal sneuvelen.

De Republikeinse leider John Boehner is er in geslaagd ook conservatieve leden van de partij achter zijn voorstel te krijgen, waarin minder bezuinigingen (917 miljard dollar) zijn opgenomen dan de conservatieve aanhangers van de Tea Party wilden en dan Boehner eerder voorstelde: 1.200 miljard. In de Senaat lijkt een wetsvoorstel dat de Democratische leider Harry Reid eerder indiende kansrijker. Dat plan voorziet in bezuinigingen, aangevuld met extra belastinginkomsten.

Met nog enkele dagen te gaan voordat dinsdag het schuldenplafond wordt bereikt, deed president Obama vrijdagmiddag een oproep aan Congresleden om hun partijbelangen terzijde te schuiven en te denken aan het Amerikaanse volk. Om de staatsschuld structureel te verlagen, zijn belastingverhogingen onvermijdelijk, zei hij. Republikeinen verzetten zich daartegen.

Als het schuldenplafond van 14.295 miljard dollar niet op tijd wordt verhoogd, kunnen Amerikaanse staatsobligaties hun hoge kredietwaardering verliezen, is de vrees. Dan moet de overheid meer rente betalen voor leningen, wat een nieuwe recessie kan veroorzaken met wereldwijde gevolgen. De Amerikaanse economie is al zwak: vrijdag bleek dat zij in het afgelopen kwartaal slechts met 1,3 procent groeide. Dat was minder dan verwacht.

Het politieke conflict in Washington zorgt ook voor onrust in Europa, waar net een week geleden de Griekse schuldencrisis werd afgewend. Omdat alle lidstaten meebetalen aan het Griekse reddingspakket, dreigt voor landen die al een hoge staatsschuld hadden, zoals Italië en Spanje, een verlaagde kredietwaardigheid.

In Spanje kondigde premier Zapatero vrijdag vervroegde verkiezingen aan. Hij acht zijn kabinet niet langer in staat om te bezuinigen en economische groei te creëren, terwijl een op de vijf Spanjaarden werkloos is.

Spanjes schuld bedraagt 680 miljard euro, die van Italië 800 miljard – meer dan die van Griekenland, Ierland en Portugal bij elkaar. De vraag is hoe ver rijke landen als Frankrijk en Duitsland willen gaan om de euro overeind te houden, als het beteugelen van de Griekse schuldencrisis al zoveel moeite kostte.

In een opiniestuk in deze krant noemt voorzitter van de Europese Raad Herman van Rompuy het „enigszins lachwekkend” dat Spanje en Italië door de kredietbeoordelaars zijn ingedeeld in de categorie van landen met het hoogste risico. Hij schrijft dat deze landen onvergelijkbaar zijn met Griekenland.

Van Rompuy garandeert ook dat de banken niet meer mee hoeven te betalen bij een volgende reddingsactie. Dat was, op uitdrukkelijk verzoek van Nederland en Duitsland, wel het geval bij Griekenland.