Toeval bestaat niet

In de rubriek ‘Het laatste woord’ praten mensen over hun laatste levensfase.

Daaronder staat wekelijks een necrologie van een niet per se bekende persoon.

De dokter in Utrecht noemt mij ‘het wonder van Tiel’. Sinds medio jaren negentig is de kanker elke drie maanden gecontroleerd en zeker vijftien keer heb ik gedacht: nu begint de laatste fase. Maar ik heb dat nooit geaccepteerd en zeker nooit hardop gezegd. Mijn instelling is: ik leef met de dag en ga niet over de toekomst zitten tobben.

„Half februari was ik er heel slecht aan toe. De dokter zei: nu zijn je laatste weken aangebroken. Toen ik thuiskwam, heb ik meteen de burgemeester gebeld en gezegd dat ik uit de raad zou stappen. Ik wilde nog wel zelf afscheid kunnen nemen – anders zou ik later nog ’s herdacht worden als ik dood was.

„Na het afscheid heb ik een week doodmoe op bed gelegen. Daarna zei ik tegen Joke: als ik nu blijf liggen, weet ik zeker dat het snel is afgelopen, maar ik ga niet op m’n dood liggen wachten, morgen ga ik aan de slag. Ze zei: wat wil je doen dan? Ik zei: ik ga de bergen papier in m’n werkkamer opruimen en daarna zien we wel weer verder.

„Massa’s papier heb ik weggegooid en ik heb mappen gemaakt voor fractiegenoten. Intussen hebben we wekenlang mensen over de vloer gekregen: familie, vrienden, mensen uit de politiek, van verenigingen. Iedereen wilde nog persoonlijk afscheid komen nemen van Jan. Dat was vaak heel emotioneel. Maar Jan zelf nam geen afscheid, hij bleef.

„In april zagen we de dag naderen dat Joke en ik vijftig jaar getrouwd zijn: de 13de mei. We hadden niet gedacht dat ik ’t nog zou halen, maar ik was aardig opgeknapt. We besloten nog één keer een groot feest te geven, op het terras van een restaurant. Honderddertig mensen hadden we uitgenodigd. Maar in de dagen daarvoor kreeg ik vreselijke ademnood. De huisarts kwam en zei: direct naar het ziekenhuis. Ik vertrok en we dachten allemaal dat ik niet meer zou thuiskomen. Toch zat ik een week later weer in m’n eigen stoel.

„Nu zijn we weer twee maanden verder. En ik voel me prima. M’n verjaardag hebben we gevierd. Volgende week gaan we een paar dagen met vakantie, naar een zorghotel in Brabant. En iedereen die afgelopen voorjaar afscheid kwam nemen, belt weer: zullen we nog ’s langskomen? Daar hebben we over nagedacht, want we willen geen herhaling van al die visites. We hebben nu een partytent gekocht, die we hier naast onze flat door twee sterke mannen laten opzetten. Daarin ontvangen we groepen van tien, vijftien familieleden of vrienden. Maar wel één ding: afscheid nemen doe ik niet meer.

„Voor de dood ben ik niet bang, want ik heb al gezien waarheen ik ga. Een therapeute heeft mij twaalf jaar geleden onder lichte hypnose gebracht. Ik lag op een wit bed in schitterend licht. Er stonden allemaal mensen zonder gezichten om mij heen – en ook een jongetje, dat wel een gezicht had. Eerst dacht ik: dat jongetje, dat ben ik zelf. Maar in de auto op weg naar huis wist ik opeens: dat is mijn kleinzoon! Op dat moment hadden we nog helemaal geen kleinzoon. Ik kwam thuis en Joke zei: onze dochter komt morgen langs. Ik zei: die komt vertellen dat ze zwanger is en we krijgen een kleinzoon, ik heb ’m al gezien. Zo is het ook allemaal echt gelopen, hoewel we dat toen nooit aan onze dochter hebben verteld, want dat zou op dat moment een rare indruk hebben gemaakt.

„Ervaringen zoals deze heb ik mijn hele leven gehad. Ik leef niet met God en de Bijbel, maar ik weet zeker dat we na de dood in een andere gedaante voortleven, zoals ik ook elke dag contact heb met mijn schoonvader, die al dertig jaar dood is en altijd mijn beste adviseur is gebleven.

„Niets in dit leven gebeurt zomaar en toeval bestaat niet. Wie de grote regisseur is en hoe dat werkt? Geen idee. Maar dat wij onderdeel zijn van een grotere werkelijkheid dan wij zelf kunnen waarnemen, daarvan ben ik absoluut overtuigd. Die gedachte geeft me rust en maakt me nieuwsgierig naar wat hierna komt.”

Tekst & foto’s Gijsbert van Es

Wie wil meewerken aan deze rubriek kan een e-mail sturen naar laatstewoord@nrc.nl.Twitter: #hetlaatstewoord