Science verandert spelregels na kritiek

Nee, het is niet waar dat je genen voor 77 procent bepalen of je ouder dan honderd kunt worden. Dat stond, met de groepen genen die ertoe doen, ruim een jaar geleden (1 juli) wel in Science. En nog wel in een snel online gepubliceerd manuscript. Waarover de Scienceredactie ook nog een persconferentie belegde. Dat gebeurt niet vaak.

De kritiek op dat onderzoek kwam zo snel en zwol zo aan dat het artikel niet meer in de papieren Science is verschenen.

“Dit riekt naar een blamage voor Science”, zei de Rotterdamse geneticahoogleraar André Uitterlinden ruim een week na de Science-publicatie in deze Ophefrubriek. Zijn Leidse collega Eline Slagboom had vooral kritiek op de veel te kleine controlegroep waarin de onderzoekers hadden gecontroleerd of de gevonden genvarianten echt invloed hebben op de kans om honderdjarige te worden. Slagboom, vorig jaar in deze rubriek: “Dat Science dit accepteert begrijp ik niet.”

Vorige week hebben de onderzoekers hun artikel teruggetrokken. Het artikel staat nog op de Science-website, met daarboven in forse rode letters: Retracted, 22 july 2011.

In november vorig jaar, schreef de Scienceredactie al een expression of concern. De zorgen betroffen toen vooral de voor het onderzoek gebruikte DNA-chips. Die chips van het bedrijf Illumina (de 610-quad-array) gaven gedeeltelijk een verkeerde uitslag. De onderzoekers gaan hun analyse overdoen en, schreef hoofdredacteur Bruce Alberts, ‘dan zal Science het manuscript opnieuw beoordelen en gepaste actie ondernemen’.

Die actie bestond eruit dat Science, staat in een vorige week uitgegeven verklaring, het nieuwe manuscript heeft getoetst aan ‘richtlijnen die Science heeft voor dit soort genome-wide studies’ . Science zegt er niet bij dat die richtlijnen nieuw zijn, of tussentijds veranderd, want nu is het oordeel dat een betrouwbare controlegroep ontbrak, waardoor het manuscript Science-onwaardig is. De auteurs stemden er daarna mee in hun oorspronkelijke artikel terug te trekken. Wim Köhler