Geld parkeren in stenen (4)

De Duitse woningmarkt, gemeenten die parkeergarages verkopen om aan geld te komen: de schone slaapsters van de vastgoedmarkt, bleek vorige week, zijn langzaam aan het ontwaken. Een kans voor de particulier? De inwoners van de Benelux-landen zitten op 650 miljard euro aan spaargeld – een historisch record. Zij zoeken een beter rendement dan de 2 procent op hun spaarrekening. Aandelen durven ze nog niet aan; de berichten over een mogelijke tweede financiële crisis zijn niet van de lucht. Obligaties evenmin, nu de president en het Congres van de grootste economie op aarde, de VS, Russisch roulette spelen om de staatsbegroting.

In vastgoed dan maar? Vóór de kredietcrisis stroomden de miljoenen naar de stenen als water uit de kraan. Alleen al 24 miljoen van particulieren naar de Vastgoed Solide Maatschappij (VSM), aangelokt door de belofte van hoge jaarlijkse uitkeringen. Vorig jaar april stokten plots de betalingen. Op verzoek van De Nederlandsche Bank en gedupeerde beleggers trad een nieuwe beheerder aan: Annexum, met 1,1 miljard euro aan beheerd vermogen een van de grotere aanbieders van niet-beursgenoteerde vastgoedbeleggingsfondsen. VSM is een bende, zegt Roel de Weerd van Annexum. „Transacties zijn slecht vastgelegd en lijken niet altijd in het belang van de participanten. De boekhouding is gebrekkig, jaarrekeningen ontbreken.” Het zal nog moeten blijken of VSM te redden is.

Om zulke wantoestanden te voorkomen, doen zo’n twintig grotere aanbieders als Annexum en Bouwfonds REIM aan zelfregulering via de Stichting Transparantie Vastgoedfondsen. Hun bedrijfsvoering voldoet aan een gedragscode en zij laten prospectussen van nieuwe fondsen doorlichten door de stichting. Maar de overheid verzuimde te waken over een gezonde markt. Gemeenten verdienden dapper mee aan de bouw van overbodige kantoren. Een van de ergste voorbeelden staat in Amstelveen langs de A9. KPMG bouwde daar een nieuw hoofdkantoor van 70.000 m2, pal naast het oude van 50.000 m2. Dat bleef leeg achter.

Een schande, vindt De Weerd. „Ook de goede aanbieders lijden onder de massale leegstand.” Annexum wilde onlangs een fonds lanceren met kantoren bij vijf treinstations. De huurders zijn betrouwbaar, de aanschafprijs relatief bescheiden – minder dan elf keer de huur – evenals de financiering die Annexum zocht: 65 procent van de waarde van de panden. Toch mislukte het. „Drie jaar geleden leenden de banken nog moeiteloos 75 tot 90 procent van de waarde voor kantoren die voor vijftien keer de huur waren gekocht. Nu geven ze helemaal geen hypotheken meer.”

Wat heeft de particulier te zoeken in een markt die zo wordt bepaald door grote partijen? Daarover volgende week in de vijfde en laatste aflevering van deze serie.

Joost Ramaer