Eiwit remt schade na beroerte in muis

Het extra toedienen van een bepaald eiwit dat van nature al in het lichaam voorkomt, beperkt de schade die een beroerte in de hersenen aanricht – zelfs als het eiwit pas twaalf uur na die beroerte wordt toegediend. Dat hebben onderzoekers van Stanford University vastgesteld in onderzoek met muizen (Proceedings of the National Academy of Sciences, 25 juli).

Bij een beroerte raakt een van de bloedvaten die de hersenen van bloed voorzien verstopt of er treedt een bloeding op, waardoor de zuurstofvoorziening van een deel van de hersenen wordt afgesneden. Omdat de hersenen slecht zonder zuurstof kunnen, is dat op zichzelf al schadelijk. Die schade wordt alleen maar groter doordat allerlei ontstekingsbevorderende cytokinen op de plek des onheils verschijnen en er ontstekingen veroorzaken.

Het nu onderzochte eiwit, alfa-B-cristalline (cryab), remt die ontstekingsreacties. De schade blijft dan relatief beperkt wat de kans op herstel vergroot. Cryab stond al langer in de belangstelling van hersenonderzoekers. Het is een zogeheten heat shock protein. Dat zijn eiwitten die beschadigde eiwitten kunnen repareren. Vier jaar geleden ontdekten dezelfde onderzoekers samen met collega’s in Leiden dat het de hersenontstekingen dempt die optreden bij MS. Het cryab-gehalte in het bloed blijkt ook toe te nemen na een beroerte. Hoe jonger de patiënt, des te groter de toename. Dat verklaart vermoedelijk waarom een beroerte bij ouderen doorgaans veel ernstiger gevolgen heeft.

Om de rol bij beroerten te onderzoeken, maakten de onderzoekers muizen waarin het eiwit ontbrak. Als zij bij deze dieren een beroerte opwekten, was de schade aan de hersenen veel groter dan bij normale muizen. Toediening van synthetisch cryab beperkte de schade. Ook bij normale muizen en zelfs wanneer dit pas 12 uur na de beroerte gebeurde. Bijwerkingen werden bij de muizen niet gezien.

Mocht toekomstig onderzoek uitwijzen dat cryab toedienen ook voor mensen een geschikte behandeling is, dan is nu al duidelijk dat die grote voordelen heeft. Als de beroerte werd veroorzaakt door een verstopt bloedvat, moet de patiënt binnen 4,5 uur een bloedverdunner krijgen. Bloedingen zouden daar alleen maar erger van worden. Cryab werkt ook als er sprake was van een hersenbloeding en kan veel later worden toegediend. Huup Dassen