'Zou u naar dat ziekenhuis gaan?'

Patiënten willen weten of het Maasstad Ziekenhuis veilig is. Ja, zegt verzekeraar Achmea. Ja, zegt ook de voorzitter van de medische staf, die kwaad is op zijn collega’s.

Telefonistes van zorgverzekeraar Achmea – de grootste van het land – hadden het de laatste weken drukker dan anders. De afdeling die vragen beantwoordt van patiënten die zeker weten dat ze naar die ene arts of instelling willen of zeker weten dat ze dat niet willen, krijgt volgens een woordvoerder nu „tientallen” telefoontjes per dag.

Veel bellers zijn patiënten van het Maasstad Ziekenhuis. Ze stellen eigenlijk twee soorten vragen: 1. Is het wel veilig om in het Maasstad Ziekenhuis te worden behandeld? En 2. Wat zou u doen?

Het antwoord op de eerste vraag is eenvoudig: ja hoor, natuurlijk is het er veilig. Achmea houdt zelf bij hoe het er gaat. Het UMC Utrecht stelt orde op zaken. Het instituut voor volksgezondheid RIVM onderzoekt de Oxa-48 variant van de Klebsiella pneumoniae-bacterie, want door een uitbraak van die bacterie is de onrust ontstaan. Meer dan zeventig patiënten raakten ermee besmet en 27 van hen zijn overleden. De bacterie is nauwelijks gevoelig voor antibiotica.

Gisteren bleek uit onderzoek van deze krant dat de microbiologen al op 14 maart voor de bacterie waren gewaarschuwd. Eind mei stelden ze het ziekenhuisbestuur op de hoogte. Nu houdt de Inspectie voor de Gezondheidszorg het ziekenhuis scherp in de gaten. Dus ja: het is er veilig.

Maar sinds de uitbraak van de bacterie bekend werd, mijden patiënten het ziekenhuis. In vier weken tijd hebben 150 patiënten een geplande operatie afgezegd uit angst voor de bacterie, zegt Albert Grootendorst. Hij is de voorzitter van de medische staf van het Maasstad Ziekenhuis. Hij is ook hoofd van de intensive care en werkt er negentig uur per week.

„Het vertrouwen van het publiek in het ziekenhuis heeft een grote deuk opgelopen”, zegt hij, „omdat er te traag is gehandeld door een paar microbiologen. Daar baal ik ontzettend van.” Het Maasstad is een goed ziekenhuis, zegt hij. Hij is er bovendien van overtuigd dat patiënten niet aan de bacterie overlijden.

Er is nog een wachtlijst, dus operaties worden wel uitgevoerd, zegt Grootendorst. Op de intensive care, waar negen artsen werken, merken ze niet dat er minder patiënten komen. Maar het gaat de stafvoorzitter om het imago van het ziekenhuis, dat nu wordt beschadigd. „Wij hebben een grote drive om patiënten te helpen. We hadden afgelopen jaar afscheid genomen van twaalf specialisten die niet aan onze standaarden voldeden. Maar we hebben blijkbaar niet op de microbiologen gelet.”

Zelf belde hij eind mei 22 families van ic-patiënten die besmet bleken te zijn met de bacterie. „De meeste reageerden hartverwarmend. Ze zeiden: ‘Ach meneer, u denkt toch niet dat ik denk dat mijn moeder aan een bacterie is overleden? Haar hersens deden het al niet meer.’” Zijn enige troost, als arts, zegt Grootendorst, is dat hij de patiënten niet anders zou hebben behandeld dan hij deed als hij wíst dat ze besmet waren met de Oxa-48-variant van de Klebsiella-bacterie.

Maar had hij dan wel betere hygiënemaatregelen getroffen om verspreiding te voorkomen? „Dat deden wíj op de ic al sinds februari. We wisten dát er een besmettelijke multiresistente bacterie rondwaarde. We wisten alleen niet welke, want wíj zijn geen microbiologen. Ik had toen al stront met de hygiënisten en de microbiologen omdat ik vond dat mijn patiënten geïsoleerd moesten worden. Dat vonden zij een te zware maatregel.”

Het Ikazia Ziekenhuis, dat het dichtst bij het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam-Zuid ligt, ziet een toeloop van patiënten. Met name op de afdeling spoedeisende hulp. En ze worden nu vaak gebeld door zwangere vrouwen die liever daar bevallen nu. Op de website maakt het ziekenhuis reclame voor bevallingen – voor een informatieavond half september. Manager verpleging van het Ikazia ziekenhuis, Annemarie Stukart, zegt dat ze pas aan het eind van deze maand precies weet om hoeveel extra patiënten het gaat. Iedereen kan altijd naar een ander ziekenhuis gaan, zegt ze. Ook patiënten die al in een ziekenhuis verpleegd worden. „Patiënten kunnen gewoon van isolatie naar isolatie.”

Ook de woordvoerder van Achmea vertelt dat patiënten altijd al naar een ander ziekenhuis mogen als ze dat willen. Alleen heeft de verzekeraar er nu afspraken over gemaakt met andere ziekenhuizen. Met de artsen in het Maasstad sprak Achmea af dat ze medische dossiers gewoon opsturen naar andere artsen als patiënten erom vragen.

En de tweede soort vraag? Vorige week kwam een telefoniste van de afdeling ‘Verwijzingen’ naar een stafmedewerker toe. Een klant had haar niet gevraagd of het ziekenhuis veilig genoeg was om er te bevallen, zei ze. Nee, de vrouw had gevraagd: wat zou u doen?

Die stafmedewerker, woordvoerder Christine Rompa, vroeg het aan de telefoniste. En, wat zou je doen? Sindsdien is afgesproken dat als klanten die ene vraag stellen, de telefonistes mogen zeggen: Als ik u was zou ik naar een ander ziekenhuis gaan. Want dat is wat de telefoniste de zwangere vrouw adviseerde.