Boeken nieuws

De uitgewerkte uitgeefplannen van Anders Breivik...

‘Ik weet niet zeker of mijn werk even populair wordt als Dan Browns The Da Vinci Code, maar ik weet zeker dat het dichter bij de werkelijkheid komt.’ Anders Behring Breivik verwijst in zijn 1500 pagina’s dikke manifest herhaaldelijk naar de bestseller. Hij is het oneens met de complottheorie die Brown optrekt rond de rol van het Vaticaan ten aanzien van Jezus en hij raadt hem aan de volgende keer over alle complotten in Brussel te schrijven. Browns grote leessucces daarentegen streeft hij wel na .

Uit zijn dagboekaantekeningen blijkt dat hij tussen 2002 en 2005 twijfelde over zijn marketingmethode. ‘Ik weet niet of ik wel verder wil gaan met deze operatie martelaarschap, op dit moment lijkt het gewoon te radicaal.’ Het liefst richtte Breivik een overkoepelende Europese organisatie op om op ‘legale wijze’ zijn manifest te verspreiden. Dat kost 3 miljoen euro, denkt hij. In 2005 moet hij constateren dat hij nog zeker 2,5 miljoen tekort komt.

Voor het in de markt zetten van een boek moet je je doelgroep zo goed mogelijk bereiken. In 2009 zit hij daarom maandenlang op Facebook. Via email farming, het ongevraagd verzamelen van mailadressen, bouwt hij een bestand op van meer dan 5000 contacten. Een saai en traag werkje, aldus Breivik, ‘Facebook heeft een maximum capaciteit van 50 uitnodigingen per dag, zelfs met twee accounts gaat het niet snel.’

De publicatie komt vlak voor de aanslagen, die hij zelf beschrijft in termen van het ‘marketen’ van zijn manifest. Al zijn contacten stuurt hij per mail een exemplaar toe. In het voorwoord roept hij op om het manifest aandachtig te lezen en vooral om het verder te verspreiden. Voor de onhandige computergebruiker legt hij precies uit hoe je een pdf-file kunt omzetten naar een Word-document. Waarschijnlijk is het manifest de afgelopen dagen honderdduizenden malen gedownload. Hoeveel mensen zijn ‘boodschap’ in zijn geheel hebben gelezen is onduidelijk.

... en de lange leeslijst van een terrorist

Zelf is Breivik een fanatiek lezer, als we zijn manifest mogen geloven. 2083, A European Declaration of Independence is een lange parade van grote denkers. Het werk van Karl Marx, de Frankfurter Schule met Lukacs, Adorno, Fromm, en Marcuse komen voorbij en ook feministen Friedan en Beauvoir worden besproken. Hiermee wil Breivik laten zien hoe er in Europa een overheersend denken kon ontstaan: het cultureel marxisme, of ook wel in Breiviks woorden het ‘politiek correcte denken’.

Heeft Breivik al die boeken ook zelf helemaal gelezen? Op internet gaan geruchten dat hij veel passages gekopieerd heeft van anderen. Maar welke literatuur inspireerde hem dan wel? In een interview met zichzelf somt Breivik op: Het Proces van Kafka, Oorlog en vrede van Tolstoj, De goddelijke komedie van Dante en het filosofisch werk van Hobbes, Locke, Reynan en Clausewitz. Helemaal bovenaan zijn lijst staat George Orwells 1984. Citaten duiken regelmatig in zijn werk op: ‘In a time of universal deceit - telling the truth is a revolutionary act’ en ‘[In the West] unpopular ideas can be silenced, and inconvenient facts kept dark without any need for an official ban.’ En de titel 2083 lijkt geïnspireerd door 1984.

Dagelijks verschijnen nieuwe berichten op nrc.nl/boeken