Wilders blijft op eigen speelveld

Nieuwsanalyse

Geert Wilders reageerde tot dusver niet uitgebreid op de aanslagen in Noorwegen.

Was dit de juiste strategie?

De moordpartij door Anders Breivik en diens waardering voor Geert Wilders zorgden voor publiciteit waar de PVV-leider ongetwijfeld minder blij mee is. Politieke tegenstanders drukten hem in de verdediging. Zijn oorlogsretoriek tegen de islam kan een voedingsbodem zijn voor geweld, hielden diverse politici en opiniemakers hem in verschillende bewoordingen voor.

Geert Wilders praat niet graag over zijn communicatietactieken. Het enige wat hij erover zegt is dat journalisten overdrijven als ze achter elke daad van hem een enorme strategie zien. Maar Geert Wilders is natuurlijk wel een goede strateeg. Hij weet hoe hij het politieke en publieke debat naar zich toe moet trekken.

Wilders koos deze week voor een beperkte mediastrategie, met enkele tweets en een persbericht van vijf alinea’s. Op nadere verzoeken om toelichting reageerde hij niet. Ook andere media stond Wilders nog niet te woord. Zijn collega die geldt als partijideoloog, Kamerlid Martin Bosma, houdt zich ook stil. Wat hier meespeelt is dat het parlement met reces is. In normale weken loopt Wilders elke dinsdag in de Tweede Kamer tegen een batterij cameraploegen en journalisten op.

Had Wilders er beter aan gedaan om nu al uitgebreider te reageren? Had hij interviews moeten geven, of daags na de moorden in Nieuwsuur moeten gaan zitten?

Communicatie is geen exacte wetenschap. Wilders heeft ook geen mediastrategen in dienst die hem adviseren. Bij andere partijen bemoeien voorlichters zich uitvoerig met de media-uitingen. De PVV heeft wel persvoorlichters maar die geleiden hooguit mediaverzoeken door. De afgelopen jaren is Wilders steeds meer met tweets of sms’jes naar journalisten gaan communiceren. Zo kan hij precies bepalen wanneer hij met welke boodschap hij naar buiten treedt. Voor die tactiek had hij geen mediastrategen nodig.

De bekendste mediastrateeg van het Binnenhof, CDA’er Jack de Vries, pleegt zijn kennis altijd uit te leggen in voetbalmetaforen. Zorg dat je op je eigen speelveld blijft, als je de nul houdt dan heb je al voor de helft gewonnen. In dat opzicht zou Wilders dus zo weinig mogelijk moeten zeggen over de aanslagpleger en diens adoratie voor hem. Anders loopt hij het risico dat het grote publiek hem juist meer met Breivik associeert. Dat is wat Wilders niet wil.

Aan de andere kant worden er wel allerlei vragen op Wilders afgevuurd die om een antwoord vragen: kan uw felle toon tegen de islam leiden tot geweld, heeft u zelf andere politici ook niet verweten bij te dragen aan een gevaarlijk klimaat, vindt u net als PvdA-leider Job Cohen en Tofik Dibi van GroenLinks dat politici op hun woorden moeten letten?

Op een gegeven moment kan de druk in een kwestie zo hoog worden dat je wel moet reageren. Wilders, waarschijnlijk nog op vakantie, moet die druk deze week al gevoeld hebben; hij kwam immers met het persbericht. En daarna probeerde hij de bal op een ander speelveld te krijgen. Op Twitter beschuldigde hij „linksigen als Cohen en Dibi” ervan een „politiek slaatje” uit de massamoord te slaan. Hij kondigde aan zijn toon niet te matigen. Tofik Dibi zei gisteren dat hij met deze strategie niet zal wegkomen. Maar de politicus Wilders heeft, vooralsnog, bewezen dat hij met alles wegkomt.