'Vliegdekscheepje' is helemaal niet agressief bedoeld, zegt Chinese marine

China is bezig zijn eerste vliegdekschip zeeklaar te maken. Er volgen er nog twee. De buurlanden maken zich zorgen over China's maritieme ambities.

De plechtige bekendmaking, gisteren in Peking, dat China vliegdekschepen bouwt om een maritieme grootmacht te worden, bevatte voor de bezoekers van de IKEA in de noord-Chinese havenstad Dalian geen nieuws. Van de bovenste verdieping van de Zweedse meubelverkoper heeft iedereen een uitstekend uitzicht op de Shi Lang, voorheen de Oekraïense Vaygar, een relatief klein vliegdekschip van Sovjet-makelij.

Sinds 2005 wordt de Shi Lang gerenoveerd, weten de inwoners van Dalian. Binnenkort zal het schip, dat Oekraïne aanvankelijk als casino wilde verkopen aan Macao, uitvaren. Vermoedelijk op 1 augustus, de verjaardag van de Chinese volksmarine.

De officiële bekendmaking van het Chinese vliegdekschepenprogramma, een van de slechtst bewaarde staatsgeheimen in China, heeft tot doel de buurlanden rondom de Gele Zee en de Oost-, en Zuid-Chinese Zeeën gerust te stellen over de Chinese plannen. De Shi Lang, vernoemd naar de omstreden admiraal die Taiwan heroverde in 1683, is uitsluitend bedoeld „voor het beschermen van de Chinese wateren en de kust”, zei kolonel Geng Yansheng gisteren.

„De rol van de Shi Lang moet over- noch onderschat worden, het programma is uitsluitend bedoeld voor vredeshandhaving, training en onderzoek”, aldus de woordvoerder van het ministerie van Defensie, wiens persconferentie integraal werd uitgezonden door de staatstelevisie. Hij vertelde niet dat op werven bij Shanghai gewerkt wordt aan de bouw van twee nieuwe vliegdekschepen. Ook dat is, althans in Shanghai, een slecht bewaard staatsgeheim. Al twee jaar geleden werd daar voor het eerst over gesproken op internetsites van Chinese militaire magazines. Gisteren werd het nog eens bevestigd door een anonieme woordvoerder tegenover het persbureau Reuters.

De Chinese maritieme ambities, waarover steeds minder geheimzinnig wordt gedaan, worden in Japan, de Filippijnen en Vietnam met toenemende zorg gevolgd. Deze landen en China maken aanspraak op delen van grondstoffenrijke eilandengroepen (de Parcel- en de Spratley-eilanden en riffen) in de Oost- en Zuid-Chinese Zee. De claims hebben geleid tot een reeks, vooral verbale conflicten en een enkel incident op zee.

Deze wateren worden gedomineerd door de Amerikaanse Zevende Vloot en daar zal, ook als China op een zeker moment beschikt over vliegdekschepen, geen verandering in komen, verzekeren Amerikaanse regeringsfunctionarissen, onder wie de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken.

Maar daar zijn de regeringen van Vietnam, de Filippijnen en Japan nog niet zo zeker van. Zij vrezen dat China op een zeker moment toch in staat zal zijn de Amerikaanse vloot terug te dringen.

De modernisering van de Chinese marine met vliegdekschepen heeft op middellange termijn ook de bescherming van de aanvoerlijnen van grondstoffen en handelsroutes van en naar China tot doel. Bijna 90 procent van alle Chinese producten en 75 procent van de grondstoffen worden over zee vervoerd. De Shi Lang (67.000 ton) is overigens te klein en heeft een te beperkte actieradius om in de toekomst een rol te kunnen spelen in de bescherming van veraf gelegen zeeroutes, aldus het ministerie van Defensie in Peking.

Volgens de Amerikaanse voorzitter van de chefs van staven, admiraal Mike Mullen, die onlangs gast was van zijn evenknie Chen Bingde van het Chinese Volksleger, bestaat er tussen het ontwikkelen en werkelijk bouwen van vliegdekschepen een „grote kloof”. Hij suggereerde dat China wel de ambities heeft, maar nog niet in staat is een zo gecompliceerd schip (met bijbehorende gevechtsvliegtuigen en wapen- en informaticasystemen) het zeegat uit te sturen. Mullen, die in september met pensioen gaat, ziet de opbouw van de Chinese marine niet als een onmiddellijke bedreiging voor de VS.

Niet alleen in internationale marinekringen wordt het nieuws over de Shi Lang en andere vliegdekschepen op de voet gevolgd, in China worden de ontwikkelingen druk besproken op nationalistische websites en in de talrijke militaire magazines, waaronder het blad Marinekennis met een oplage van 500.000 exemplaren. Het nummer van deze week is grotendeels gewijd aan de Shi Lang.

„Het is heel belangrijk dat de Chinese marine wordt gemoderniseerd. We zullen onszelf in de toekomst moeten kunnen verdedigen als de grondstoffen steeds schaarser worden. Nu zijn we nog geen partij voor de VS, hoewel onze duikbootvloot niet onderschat moet worden, maar daarin zal verandering komen”, zei de gepensioneerde ingenieur Hoven Yan, die vanochtend bij een krantenstal in Shanghai het blad kocht.

Volgens de verkoopster in de stal verkopen militaire magazines, waaronder de Chinese versie van Soldiers of Fortune, de laatste jaren beter dan de mode- en entertainment-bladen.

China is altijd trots geweest op de strijdkrachten. De groeiende media-aandacht is bedoeld om het respect verder te vergroten en dat lijkt door de omvangrijke reddingsacties van het leger na de aardbeving in 2008 en de patrouilles tegen Somalische piraten ook te lukken. Ook hoogopgeleiden begeren een loopbaan bij het Volksleger.

Het blad Marinekennis heeft deze week een aardigheidje voor nationalistische en militaristische hobbyisten die nog geen abonnement hebben: coupons voor de gratis aanschaf van een doos met een bouwmodel van de Shi Lang.