Kiesraad: verbinden lijsten bij verkiezing senaat kan

Bij de volgende Eerste Kamerverkiezingen moeten lijstcombinaties weer worden toegestaan. Partijen kunnen dan officieel samenwerken om restzetels binnen te halen. Dat schrijft de Kiesraad, het centraal stembureau, in een evaluatie van de laatste Eerste Kamerverkiezingen van 23 mei.

Bij die verkiezingen waren de lijstcombinaties juist afgeschaft om manipulatie van de restzetelverdeling tegen te gaan. Maar volgens de Kiesraad werkte dat verbod averechts. Achter de schermen maakten partijen afspraken over het stemgedrag van Statenleden.

In de Eerste en Tweede Kamer heerste onvrede over het verloop van de senaatsverkiezingen wegens onderlinge afspraken tussen partijstrategen, Statenleden die op een andere partij stemden, en het Torentjesoverleg tussen premier Rutte en het Zeeuwse Statenlid Robesin. VVD-senator Loek Hermans sprak na de verkiezingen over „een bizar systeem, niet uit te leggen aan de kiezer”. De Kiesraad schrijft nu: „Uit het oogpunt van transparantie bieden lijstencombinaties de kiezer meer duidelijkheid: lijstencombinaties worden vóór de dag van stemming bekend gemaakt en staan op het stembiljet vermeld.”

Het is een opvallend advies, omdat het vorige kabinet dat idee twee jaar geleden juist afwees. De verkiezing van senatoren moet binnen drie maanden na de verkiezing van de leden van de Provinciale Staten plaatsvinden. De Kiesraad pleit er nu voor om lijstverbindingen al ruim voor de Provinciale Statenverkiezingen in te dienen. De Raad van State oordeelde eerder al negatief over deze oplossing, omdat daarmee de ‘verkiezingsperiode’ tot de senaatsverkiezingen te lang wordt.

De Eerste Kamer spreekt in september, na het zomerreces, over een SP-voorstel om in een ‘herenakkoord’ af te spreken dat Statenleden niet meer op iemand van een andere partij mogen stemmen. Doen ze dat toch, dan komen ze nooit meer in aanmerking voor een plek op de kandidatenlijst.