Het nest van de 'lone wolf' en het afscheid van Amy

Anders Breivik en Amy Winehouse domineren deze week de opiniebladen. Vrij Nederland en Elsevier belichten onder meer de link met Wilders. HP/De Tijd noemt ‘Oslo’ alleen in een bijzin.

Huh? Een Duitse tragedie, staat op de omslag van HP/De Tijd. Geen Noorse tragedie? Nee, een Duitse. „Hoe Helmut Kohls familie aan strijd ten onder gaat” – een verwijzing naar een zes pagina’s lang (uit Der Spiegel overgenomen) artikel.

Geen Noorwegen, geen Oslo, geen Utøya, geen Breivik op de omslag. Binnenin wel, heel kort: „Deze tijd wordt op nieuwsredacties steevast aangeduid als komkommertijd. Daarvan was afgelopen week echter geen sprake.” Waarna wordt opgesomd: Goran Hadzic, Johnny Kraaijkamp, Johnny Hoes, Amy Winehouse en Noorwegen. „De slachtpartij leidde hier tot erg voorspelbare reacties.” HP bedoelt dat Joop.nl zei ‘zie je wel’, omdat Breivik Wilders zegt te bewonderen, en dat „het rechtse kamp (onder meer Elsevier)” erop wijst dat in Nederland de kogels tot dusver van links kwamen. „De komende weken zijn we bezig om Anders Breivik te duiden”, schrijft HP. De komende weken inderdaad, de HP-lezer krijgt deze week niets over ‘Oslo’. (Die van De Groene ook niet, daarvan verscheen vorige week een dubbeldik zomernummer, goed voor twee weken.)

In Vrij Nederland wel veel aandacht voor de massamoord in Noorwegen. ‘De lone wolf komt uit een roedel’, staat boven het stuk over de mogelijke invloed van islamcritici op de moordenaar. Of, scherper gezegd, want zo doet VN het zelf ook: „Hoe Breivik voortbouwde op het gedachtegoed van anti-jihadisten.” Het stuk grijpt terug op een eerdere publicatie in het blad over de Counter Jihad Summit in Brussel, die plaatsvond in 2007. Daar kwamen alle kopstukken uit de anti-jihadbeweging samen, die volgens VN „als één man achter Geert Wilders staan”. Zoals Robert Spencer, een van de sprekers op die bijeenkomst, die veelvuldig in Breiviks manifest voorkomt. „Diezelfde Spencer stond ook op de lijst van getuigen die Wilders wilde oproepen voor zijn verdediging in zijn rechtszaak.” Achteraf gezien is het voor Wilders maar goed ook dat Spencer niet mocht getuigen, want dan had Wilders nu nóg meer uit te leggen. Dat is waar het stuk uiteindelijk om draait. Zijn Spencer of Wilders verantwoordelijk voor Breiviks daden, vraagt VN. „Natuurlijk niet”, luidt het antwoord. „Maar dat de ideeën van de anti-jihadintellectuelen niets met de terreur in Oslo te maken hebben, is even onwaarschijnlijk.”

We waren vooral benieuwd naar Elsevier. Columnist Afshin Ellian schreef op elsevier.nl dat iemand die weerloze kinderen zomaar doodschiet, „een door politieke islam geïslamiseerde psychopaat” is. Dat maakt nieuwsgierig. Gaat Elsevier in het commentaar verder op die lijn? Wordt Ellian juist gekritiseerd? Niets van dat alles: in het blad geen letter van of over Ellian. Op de site nog wel. Voor iedereen die dacht dat Ellian wel erg ver doorschoot: genoemde opmerking was „(natuurlijk) ironisch” bedoeld, schreef hij een dag later. Geen overbodige – en trouwens ook geen erg overtuigende – toevoeging.

Wel natuurlijk de column van de conservatief Bart Jan Spruyt: „Beangstigend is vooral dat Breivik helemaal geen psychopathische eenling is.” En vervolgens lekker schoppen tegen het „sneue” links, dat liever net doet alsof het allemaal wel meevalt en vanzelf goed komt. Tegelijkertijd neemt Spruyt nadrukkelijk afstand van mensen (hij noemt geen namen) die het „angstbeeld” oproepen van een „tsunami van islamisering”.

En nóg een keer de ‘lone wolf’-theorie, in het voorwoord van de hoofdredacteur. Voor hij verwijst naar Joseph Conrads Heart of Darkness (verfilmd als Apocalypse Now), schrijft Arendo Joustra dat weinigen begrijpen dat eenlingen tot zoiets in staat zijn. Vandaar dat velen „nog steeds niet willen geloven” dat de moord op John F. Kennedy het werk van een eenling was, schrijft hij. Die denken: zoiets groots, dat móét wel een samenzwering zijn geweest. Volkomen onzin, volgens Joustra. Uhm, wie maakt wie nu eigenlijk uit voor idiote complotdenker?

Verderop in Elsevier een verslag uit Oslo, met ‘de man in de straat’ over immigratie („Ik zag meteen wie kwam voor een uitkering en wie een echte vluchteling was.”) en de emeritus hoogleraar sociologie („10 tot 20 procent van de Noorse bevolking is racistisch en extreem nationalistisch”). Ook herinnert Elsevier eraan dat Noorwegen tien jaar geleden al werd opgeschrikt door de moord op Benjamin Hermansen (15), half Noorse, half Ghanese jongen, die door neonazi’s werd doodgestoken. „Het motief bleek zijn donkere huidskleur.”

Wie genoeg heeft van Breivik, kan in zowel Elsevier als VN (nee, niet in HP) terecht voor Amy Winehouse, die zaterdag overleed. In VN een in memoriam vol lof („Ze volgde de kortste weg van haar hart naar haar stembanden”) en afschuw (over de journaliste die ooit met Winehouse naar „hardcore seksfoto’s” van de zangeres keek). Die journaliste was van Rolling Stone – het stuk dat zij in 2008 schreef staat deze week in Nieuwe Revu.

En voor wie écht iets anders wil lezen: „Biologisch voedsel rukt op in de supermarkt.” Daarom vijf pagina’s puur en onbespoten in Elsevier.