Al 500 platen! Nou ja, cassettebandjes van bruiloftsfeestjes

Omar Souleyman is de beroemdste bruiloftszanger in zijn geboorteland Syrië.

Maar hij is doorgebroken in het Westen, waar hij speelt op festivals – ook op Lowlands.

Op het podium staat een man die zo lijkt weggelopen uit Lawrence of Arabia – op die grote zonnebril na dan. Maar verder klopt het plaatje: smetteloos witte thobe (een lang Arabisch gewaad), een rood-witgeblokte keffiyeh om zijn hoofd en zwarte borstelsnor Saddam Hussein-stijl. Hij staat roerloos te zingen, terwijl een dikbuikige, kettingrokende dichter teksten in zijn oor fluistert. Zijn uithalen in de Arabische mawaal-stijl, waarbij hij meerdere tonen zingt in een lettergreep, worden beantwoord met solo’s van een soulvolle saz-speler en een toetsenist, die schelle, elektronische toonladders speelt over een pulserende beat.

Maak kennis met Omar Souleyman (43), de beroemdste bruiloftszanger van Syrië. In eigen land treedt hij vooral op feesten en partijen op, maar sinds een paar jaar is hij internationaal doorgebroken en staat hij op hippe festivals als Sonar in Barcelona en in augustus ook op Lowlands. Dat is minder verbazingwekkend dan het lijkt. Want Souleyman maakt een soort Syrische techno, die garant staat voor een ongekend feest.

Björk en Damon Albarn (Blur, Gorrilaz) zijn al fan. De IJslandse zangeres brengt zelfs eind dit jaar een plaat uit samen met Souleyman. Ze ontdekte zijn muziek op YouTube en verklaarde hem de liefde op het Amerikaanse radiostation NPR: „Wat zo verfrissend is aan Omar Souleyman is het feest, de lol. Het is enorm levendig en urgent. En hij haalt zijn neus er niet voor op om synthesizers, elektronica, drumcomputers en YouTube te gebruiken. Hij is erop gebrand iets te maken wat vandaag vitaal is.”

Souleyman komt uit Hassake, een middelgrote stad in het noordoosten van Syrië, die aan een zij-arm van de rivier de Eufraat ligt. De bevolking is een mengelmoes van Koerden, Assyriers en Syrische Arabieren, met ieder hun muziektraditie. Dankzij onderlinge kruisbestuiving heeft de regio een bloeiende muziekcultuur, waar Souleyman vrijelijk uit put. Zijn muziek is een mix van verschillende stijlen – Irakese choubi, Koerdische, Turkse en Assyrische muziek – die worden gespeeld in een tempo dat het best geschikt is voor dabke – een Arabische volksdans die doet denken aan linedance en die is ontwikkeld door bouwvakkers die een efficiënte manier zochten om leem aan te stampen voor de bouw van huizen.

Doordat Souleyman gebruikmaakt van elektronische instrumenten hebben zijn liedjes weinig meer te maken met hoe al die genres van oudsher klinken. Maar dansbaar is het zeker. En wat zijn muziek zo spannend maakt, is het contrast tussen de drumcomputerbeat en de elektronische tonen van synthesizervirtuoos Rizan Sa’id en het organische geluid van traditionele Arabische muziek.

„Het komt voort uit noodzaak”, antwoordde Souleyman in The Guardian op de vraag waarom hij synthesizers en drumcomputers gebruikt. „Alle muziek verandert, gaat vooruit en die van ons ook. Voor grotere feesten en bijeenkomsten hadden we versterkers nodig en door de jaren heen hebben we versterkte instrumenten toegevoegd. Daardoor wordt de muziek vervormd en dat is onderdeel van de esthetiek die we wilden. Het is een manier om passie over te brengen.”

Souleyman begon met zingen toen hij zeven was. Zijn familie en vrienden zeiden dat hij een mooie stem had. Zijn professionele carrière begon pas twintig jaar later, in 1994, toen hij op bruiloften ging optreden. „Mijn familie vond het in eerste instantie maar niets – ze vonden het geen goed idee en verboden me op te treden op feesten”, zei hij in een interview met de Britse muziekkrant The Stool Pigeon. „Maar ik bleef het doen en werd steeds beroemder. Iedereen kende mijn naam en mensen vroegen altijd om Omar Souleyman. We realiseerden ons dat we het konden maken, en toen kreeg ik ook de goedkeuring van mijn familie.”

Inmiddels heeft Souleyman zo’n vijfhonderd platen gemaakt. Nou ja, platen, het zijn vooral liveopnames van optredens op bruiloften, die op cassettebandjes zijn gezet en zijn uitgedeeld aan de bruiloftsgasten als aandenken. Die worden vervolgens gekopieerd en verkocht in de talloze straatstalletjes in Syrië. Dat de culturele elite in de hoofdstad Damascus zijn neus ophaalt voor zijn werk en het ziet als „muziek voor taxichauffeurs”, kan Souleyman niets schelen. Hij is beroemd, speelt op twintig bruiloften per maand en toert door Europa en Amerika.

Zijn doorbraak in het Westen heeft Souleyman te danken aan het Amerikaanse label Sublime Frequencies, dat sinds 2007 drie compilaties van zijn beste werk heeft uitgebracht. Daarop staat ook zijn grootste hit ‘Jeh Lani’ (‘Toen ik erachter kwam’). Dankzij een goedkope videoclip kwam het nummer op tv en werd het ruim één miljoen keer bekeken op YouTube. Inmiddels heeft hij zes clips die regelmatig worden vertoond op Arabische zenders, met als gevolg dat hij steeds vaker wordt gevraagd te spelen in de Arabische Golfstaten.

Terwijl Souleyman steeds vaker in het buitenland is, is zijn eigen land religieus en politiek verscheurd, hopeloos verdeeld tussen voor- en tegenstanders van president Bashar al-Assad. Wat hij daarvan vindt, is niet duidelijk; hij heeft de laatste tijd geen interviews gegeven. Maar uit zijn muziek spreekt een en al verbroedering tussen de vele bevolkingsgroepen die Syrië rijk is. „We wilden al die verschillende stijlen gebruiken, zodat iedereen onze muziek leuk vindt”, zei hij tegen The Stool Pigeon. Souleyman is niet politiek, hij wil gewoon een feestje bouwen.