Aha!! Een zwakzinnige wordt uitgebuit

Waarom zuur doen over het succes van ‘amateurs’ als Zanger Rinus?

Echte kwaliteit heeft ook nog steeds succes en zal de tand des tijds beter doorstaan.

Toen ik de laatste YouTube-hit van Zanger Rinus bekeek, moest ik denken aan een lezing van porno-expert Sergio Messina over ‘realcore’ die ik ooit bezocht. Met aanstekelijke vrolijkheid legde de Italiaan uit hoe de professioneel geproduceerde pornofilms (hardcore) aan populariteit verloren ten opzichte van de amateurproducties (realcore). „Mensen willen geen siliconenborsten in een mooi decor, ze willen hangtieten op de keukentafel!” Anderhalf uur lang toonde Messina beelden van huis-tuin-en-keukenporno. Hij wees ons op ontroerende details op de achtergrond, zoals familiefoto’s of kerstcadeaus. Bij de man wiens fetisj het was om enorme knuffelbeesten te neuken, gaf Messina ons met zijn zware Italiaanse accent een boodschap mee: „This man is not hurting anyone, he’s just fucking his fluffies.” De aanwezigen knikten ernstig.

Binnen onze rijke, egalitaire samenleving heeft iedereen het recht op zijn eigen podium. Je kunt je daaraan ergeren, want deze massale en ietwat wanhopige geldingsdrang brengt een gebrek aan zelfkritiek met zich mee. De geilheid op zelfbevestiging is zo groot, dat er dagelijks zonder na te denken miljarden statusupdates, blogs, boeken, tweets, schilderijen en foto’s de wereld worden in geslingerd, die allemaal dezelfde vraag stellen: „Ik ben bijzonder, toch?” Dit levert een onuitstaanbaar ijdel en vaak lelijk lawaai op. Comedian Merijn Scholten stelde ooit voor om het zichzelf overschattende kaf van het koren te scheiden met het tv-programma So you think you can walk on a rope between two skyscrapers? Misschien dat een comeback van Peter Jan Rens ons weer wat realiteitszin kan bezorgen, met een nieuw programma getiteld Geef maar op.

Aan de andere kant heeft Messina gelijk: wat is er mis mee als iemand een blog bijhoudt waarop hij vertelt hoe hij met knuffelbeesten neukt en een paar van de beste knuffelneuktechnieken met ons deelt? Moet je net als Connie Palmen zuur gaan lopen zeuren over het succes van Kluun? Met gesloten ogen je hoofd schudden als Oh Oh Cherso ter sprake komt? Huilend je boekenkast omhelzen terwijl je snikt dat „vroeger iederéén Proust las”? Onzin. Echte kwaliteit heeft ook nog altijd succes en zal de tand des tijds waarschijnlijk beter doorstaan. Je kunt alleen minder gemakkelijk op je lauweren rusten en dat lijkt mij alleen maar een goede ontwikkeling. Is het nu echt zo bedreigend als er soms wat onverwachte figuren in de schijnwerpers staan?

Toch is onze verering van amateurs en andere ‘gewone mensen’ niet de enige verklaring voor het succes van Rinus. De motivatie van Rinus is misschien gelijk aan die van de knuffelbeestneuker, maar zijn exploitatie is zorgvuldig gepland. Het management van de Drachtenaar speelt zorgvuldig in op onze honger naar leedvermaak, zoals ook Rebecca Blacks ‘Friday’ een grote ‘moet-je-nou-eens-kijken’-hit werd. Met nauwelijks verbloemd sarcasme spreekt de beschrijving op YouTube over ‘de bloedmooie Romana die met haar sensuele dans de show steelt’. Het was nooit de bedoeling dat we zijn muziek serieus zouden nemen.

Aha! Een arme zwakzinnige man wordt geëxploiteerd! Het filmpje is dus toch moreel verwerpelijk! Nee hoor. Er is hier sprake van een situatie die louter winnaars kent.

Toen mijn broertje een jaar of acht was, vertelde hij graag de moppen die hij in de Donald Duck had gelezen. Normaal voerden mijn vader, moeder, of ikzelf het hoogste woord aan de eettafel, dus dit soort momenten kreeg een officiële status: nu mocht hij even. Mijn broertje genoot hier zichtbaar van en liet zich volledig gaan in zijn korte gloriemoment. De simpele mop werd een enorm fantasieverhaal, wat moeilijk te volgen was en met een totale anticlimax eindigde: „Dus zegt die dief tegen het meisje: koop maar een nieuwe kluis, want je speelgoed is allemaal stuk!” Wij lachten, omdat de mop mislukte, om de absurditeit van het nieuwe verhaal en uit vertedering. Mijn broertje dacht dat hij de mop goed verteld had en dat hij ons gewoon had vermaakt. Iedereen was tevreden.

Rutger Lemm is hoofdredacteur van online tijdschrift hardhoofd.com