Succesvol radiostation op zoek naar zendtijd

Radiostation FunX verloor gisteren de rechtszaak tegen minister Verhagen. De publieke zender verliest zijn subsidie en wil verder in het commerciële bestel, maar FM-frequenties daarvoor zijn al vergeven tot 2017.

Een gevalletje Calimero gisteren in de Rotterdamse rechtbank: de kleine en relatief nieuwe radiozender FunX spande in totaal negen procedures aan tegen minister Verhagen (Economische Zaken, CDA).

Het ging om nogal wat: het herzien van de verlenging van de FM-frequenties. Met het verlengingsbesluit dat de minister in maart nam, kunnen de grote spelers als Sky Radio en Radio 538 tot en met 1 september 2017 gebruikmaken van hun FM-vergunning. Herzien zou gevolgen hebben voor het hele commerciële radioland. Had de voorzieningenrechter gisteren de verzoeken van FunX toegewezen, dan was het vanaf 1 september doodstil geworden op de radio.

Daarom waren gisteren zo’n beetje alle grote commerciële radiozenders aanwezig of lieten ze zich vertegenwoordigen door de Vereniging van Commerciële Radio. De meeste hadden een advocaat meegenomen. Dat leverde een volle rechtszaal op met meer dan dertig personen, onder wie negen advocaten, en een proces dat ruim drie uur duurde.

FunX, de zender die zich primair op jongeren in de vier grote steden richt, ambieert een plek in het commerciële bestel. Noodgedwongen, omdat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap na 2012 stopt met de subsidie aan de zender. Het kabinet ziet geen heil meer in een aparte ‘minderhedenprogrammering’. Met die opdracht was de zender in 2002 juist opgericht door de overheid. FunX slaagde in die missie en wist al vrij snel, in tegenstelling tot bestaande radiozenders, wél jonge allochtonen te bereiken.

FunX is in Rotterdam, Utrecht, Amsterdam en Den Haag te beluisteren via de ether en in de rest van het land via internet en de kabel. Het station noemt zichzelf ‘urban’ en draait onder meer hiphop, reggae, latin, reggaeton, Nederhop en Surinaamse muziek. Luisteraars mogen zelf beslissen over de muziek en onderwerpen. De slogan luidt dan ook ‘FunX, welkom bij jezelf’. Luisteraars voelen zich betrokken. „Voor veel allochtone jongeren is FunX het enige station dat hen aanspreekt”, zei Mezen Dannawi, destijds programmadirecteur, in 2007 in nrc.next. „Autochtonen hebben een veel grotere keuze uit radiozenders.”

Met de procedures tegen minister Verhagen wilde de zender het pad naar het commerciële bestel vrijmaken. Maar dat is mislukt. De rechter wees gisteren alle verzoeken van FunX tegen minister Verhagen af. Reden: de zender wordt met publiek geld gefinancierd, heeft daarom geen toestemming om op een commerciële zender uit te zenden, en dus geen recht van spreken. Dat FunX een potentiële toetreder tot het commerciële bestel is, maakt voor de rechter geen verschil.

De toekomst van FunX is onzeker. „Het ziet er niet goed uit”, zei directeur Willem Stegeman na afloop. „We zijn teleurgesteld. Het wordt ons niet makkelijk gemaakt om te privatiseren.” Gezien de bezuinigingen lijkt de reden tot commercialisering logisch, maar de manier waarop FunX een FM-frequentie wil bemachtigen is minder voor de hand liggend. De rechter concludeerde dat „u aan de commerciële radiomarkt schudt terwijl u geen marktspeler bent”.

FunX wilde „niet lichtzinnig procederen”, zei de advocaat tijdens de zitting. Daarom koos het voor een gang naar de voorzieningenrechter en stelde direct de hele uitgifte van FM-frequenties ter discussie. Elke nieuwkomer moet kunnen meedingen en dat is nu lastig. De bestaande omroepen behouden met de verlenging van maart dus hun frequenties.

Wat overblijft, zijn de kavels A7 en A8 – A7 en A8 zijn landelijke FM-frequentiepakketten. Maar in deze kavels is FunX niet geïnteresseerd. A7 is à 17,5 miljoen euro te duur en A8 schrijft een programmering met voornamelijk jazz voor. Ook geen optie dus. Dat ze wel werden genoemd in de stukken, leidde tijdens de zitting tot verwarring. Maar, zei de advocaat van FunX, je kunt deze twee kavels niet los zien van de andere kavels. De prijs en invulling van de één wordt bepaald door de andere. Daarom moet iedereen op elk kavel kunnen bieden, vindt FunX.

De rechter vroeg zich hardop af wat het gevolg zou zijn als hij de voorziening goed zou keuren. „U heeft er pas wat aan als het Commissariaat voor de Media uw aanvraag toekent.” Het commissariaat gaat namelijk over de toetreding tot het bestel. Maar hoe kom je er tussen als de frequenties worden herverdeeld aan de partijen die ze toch al bezaten? De ‘kip’ en het ‘ei’ werden veelvuldig genoemd.

Publiek of commercieel, dat is de keuze die FunX moet maken. „FunX wedt op twee paarden”, concludeerde de advocaat van de Vereniging van Commerciële Radio. „FunX zou net als elke andere commerciële partij ook gewoon risico’s moeten nemen.”

FunX gaat zich bezinnen op de toekomst. De zender zet in elk geval de actie om de gratis FunX-app te downloaden voort. Elke gedownloade app staat voor één unieke luisteraar. De teller staat op 125.000. Daarmee wil het richting kabinet en potentiële investeerders laten zien dat FunX heus belangrijk is en meetelt. Calimero is klein maar strijdlustig.