Strafhof als politiek instrument

Unaniem verzocht de VN-Veiligheidsraad het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag eind februari om een onderzoek in te stellen naar het geweld van het Libische regime van Gaddafi tegen de demonstranten. Het was een primeur. Niet eerder hadden álle leden van de raad een doorverwijzing naar Den Haag gesteund. Dat dit nu wel gebeurde, was een belangrijke politieke opsteker voor het Strafhof.

Het onderzoek kwam er en leidde er een maand geleden toe dat het hof arrestatiebevelen uitvaardigde tegen Gaddafi, een zoon en de chef van de veiligheidsdienst. Ze werden beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid in de eerste twaalf dagen van de Libische opstand.

Meteen al was duidelijk dat het arrestatiebevel een complicerende factor kon worden bij het zoeken naar een politieke oplossing voor de oorlog die inmiddels drie maanden woedde. Als Gaddafi al zou willen overwegen zijn macht af te staan, dan was dat nu extra onaantrekkelijk geworden door het vooruitzicht dat hij dan in een cel in Den Haag kon belanden.

Terecht heeft het Strafhof zich door zulke politieke overwegingen niet laten leiden. In de amper tien jaar van zijn bestaan heeft het zich al vaak genoeg moeten verweren tegen suggesties dat het gebruikt kan worden als politiek instrument.

Helaas hebben Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk nu nieuwe argumenten gegeven aan degenen die zulke verdenkingen tegen het Strafhof koesteren. Eerst steunden beide landen het verzoek van de Veiligheidsraad om een onderzoek tegen de regering van Libië in te stellen. Daar was voldoende grond voor, al vele jaren trouwens, maar nu viel het wel erg mooi samen met de aanloop naar de oorlog waarvan deze landen de drijvende kracht waren.

En nu het arrestatiebevel er ligt, krabbelen Londen en Parijs terug. Het komt toch niet zo goed uit. De oorlog duurt langer dan verwacht, de kosten lopen op, de publieke opinie wordt ongeduldig. Om een politieke oplossing dichterbij te brengen, hebben de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen, Hague en Juppé, de afgelopen dagen gezegd dat Gaddafi best in Libië kan blijven, als hij de macht maar opgeeft. Dat arrestatiebevel doet er kennelijk niet meer toe.

Het is begrijpelijk dat de twee landen een uitweg zoeken uit de impasse in Libië. Maar op deze manier ondergraven zij het gezag van het Strafhof wel ernstig. Eerder deden dezelfde landen dat ook al, toen zij opperden dat het arrestatiebevel tegen de Soedanese president Bashir opgeschort kon worden als hij meewerkte aan het proces van afscheiding en onafhankelijkheid van Zuid-Soedan.

Het hof mag geen speelbal worden van politieke belangen.