Kunst die kogels stopt

De wetenschappelijke uitvindingen die in films en boeken gedaan worden, blijven meestal kunst. Kunst loopt niet op de wetenschap vooruit, maar staat ernaast. De magnetron is in een kunstwerk nooit bedacht, de tijdmachine wel. Zou het vruchtbaar zijn om kunstenaars en wetenschappers te laten samenwerken?

Aan die vraag is nu een tentoonstelling gewijd in Naturalis in Leiden. Nou ja, het is eerder een tentoonstellinkje, waar op bescheiden wijze drie projecten worden getoond die bedacht zijn door kunstenaars die in de uitvoering op weg zijn geholpen door wetenschappers van een van Nederlands vijftien Genomics Centers, waar onderzoek wordt uitgevoerd dat met genen te maken heeft, van erfelijke ziektes tot voedsel.

Het meest tot de verbeelding spreekt het idee van Jalila Essaidi: de kogelbestendige huid. Dan zijn er wormen die muziek maken, bedacht door Matthijs Munnik, en een gist en een schimmel die samen plastic afval omzetten in biobrandstof, een concept van Maurizio Montalti.

Mooie ideeën, zeker als het geen dromen zouden blijven. De drie kunstenaars wonnen er een prijs mee, de Designers & Artists 4 Genomics Award. Aan de summiere presentaties is echter niet af te lezen of de ideeën in de werkelijkheid kans van slagen hebben.

De presentaties van de projecten zien er wel wetenschappelijk uit, soms zelfs ouderwets wetenschappelijk, met veel glazen buizen en bollen waarin vloeistof borrelt (System Synthetics van Montalti) en filmpjes in slowmotion, maar dat zegt natuurlijk niks. Kunst kan goed net doen of het wetenschap is.

Flauw is dat in de begeleidende teksten ook niet wordt gesproken over de mogelijke realisatie van de projecten. Daar ligt het accent op de gevolgen. Dat is wel heel kort door de bocht. „Het project stelt nadrukkelijk de vraag bij de maatschappelijke wenselijkheid van deze technologische innovatie”, luidt de tekst bij de kogelwerende huid.

Biokunst, kunst gemaakt met levende materie, is als genre in opkomst. Veel mooi werk is te zien bij de Verbeke Foundation in België, die aan het uitgroeien is tot een unieke vrijplaats voor de kunst. Eigenaar Geert Verbeke wil een stukje van Essaidi’s kogelwerende huid in zijn lichaam laten zetten. Maar de vraag of hij dan een kogel kan tegenhouden is daarmee nog niet beantwoord.

Het idee is waarschijnlijk toch meer tijdmachine dan magnetron, meer droom dan werkelijkheid. Maar volgend jaar is er weer een kans om van droom werkelijkheid te maken: dan wordt er weer een DA4GA uitgereikt. Kunstenaars kunnen hun ideeën tot 12 september insturen. Zie de website da4ga.nl

Bianca Stigter