Het ging mis met het middelpunt

Het middelpunt van de Benelux ligt in Chaam. Maar ook in Moergestel, dertig kilometer verderop. „Trek een verticale lijn, trek een horizontale lijn, en in het midden ligt Chaam.”

Het is feest in het Brabantse Chaam. Gisteren het jaarlijkse dorpsfeest, vandaag het wielercriterium, de Acht van Chaam. Maar dit jaar is extra feestelijk. Chaam noemt zich het geografische middelpunt van de Benelux, en dat wordt vanavond eindelijk gemarkeerd. Drie wielrenners uit de drie Beneluxlanden, onder wie de Luxemburger Fränk Schleck, onthullen een kunstwerk op de enige rotonde die Chaam rijk is. Drie vrolijke poppen in de kleuren van Nederland, Luxemburg en België.

De poppen zijn het tastbare bewijs van een feit dat in Chaam al jaren leeft in het „collectieve bewustzijn”, zoals burgemeester Harrie Nuijten het noemt. Hij zit aan een grote tafel in het atelier van Berrie Martens, maker van het kunstwerk. Burgemeester Nuijten: „In 1822 bepaalde een commissie onder leiding van ene generaal Man het kadastrale middelpunt van de Benelux. Dat was Chaam. En dat is Chaam nog steeds. De grenzen van de Benelux zijn niet veranderd. De ligging maakt dit trotse dorp nog trotser.” Kunstenaar Berrie Martens knikt.

Maar er zit een smetje op het Chaamse feest. Zeg maar gerust: een smet. Het Brabantse Moergestel (gemeente Oisterwijk), dertig kilometer oostwaarts, claimt óók het middelpunt van de Benelux te zijn. Op een lap grond net buiten de bebouwde kom van Moergestel staat daarom een metershoge ANWB-paal. Luxemburg: 317 km. Brussel: 132 km. En Moergestel vindt voor zijn geografische claim meer gehoor dan Chaam. Het was een staatssecretaris, Brabander Ben Knapen, die in mei de metershoge ANWB-paal onthulde. Ook vond in mei in Moergestel een drukbezocht symposium plaats over de Benelux, in aanwezigheid van europarlementariërs en de Brabantse commissaris van de koningin. Moergestel is zelfs in het bezit van een officieel certificaat ter bevestiging van zijn bijzondere ligging.

Hoe kon het zo misgaan voor Chaam?

Op het secretariaat-generaal van de Benelux, het in Brussel gevestigde administratieve centrum van de drielandenunie, vond men de claim van Chaam interessant. Dus gaf men in 2010 vanuit Brussel – puur ter controle – de opdracht aan het Kadaster om één en ander zwart op wit te zetten. Maar het Kadaster kwam met een verrassende boodschap. Niet Chaam was het middelpunt van de Benelux, maar Moergestel.

„Het nieuws viel rauw op ons dak”, zegt burgemeester Nuijten. Prompt liet hij de berekening opnieuw uitvoeren, ditmaal door onderzoeksbureau Geodan. En Geodan concludeerde dat Chaam gelijk heeft. „Het is heel simpel”, zegt burgemeester Nuijten. „Trek een verticale lijn, trek een horizontale lijn, en in het midden ligt Chaam.” Het Kadaster verrichte de berekening anders. Het zag de Benelux niet als plat vlak, maar hield rekening met hoogteverschillen. En dan is Moergestel het centrum. Het secretariaat-generaal van de Benelux erkent dat er verschillende meetmethodes zijn, zegt communicatiemedewerker Nick van Haver. „Maar we moeten ons neerleggen bij het standpunt van het Kadaster. Het is het enige officiële orgaan.”

Slecht nieuws dus voor Chaam. „Ik til er niet zo zwaar aan”, zegt burgemeester Nuijten. „Als ik op onze rotonde sta, zie ik de hele wereld om ons heen liggen.” Maar, geeft hij toe, dat Beneluxsymposium dat plaatsvond in Moergestel had hij graag in Chaam gezien, „in onze historische Ledevaertkerk uit de dertiende eeuw”.

Voor Moergestel kwam de Kadasterberekening als een verrassing. In tegenstelling tot Chaam was het zich nooit van zijn bijzondere ligging bewust geweest. „Het is ons een beetje overkomen”, zegt wethouder Joop van Hezik. „Maar het komt ons goed uit.” Van Hezik staat vlak voor de markante ANWB-paal en wijst naar de bossen en weilanden verderop. „We hebben hier grote natuurplannen. Binnenkort fietsen mensen door dit gebied, genietend van de prachtige natuur. En wat is er mooier dan dat zij deze ANWB-paal zien, het middelpunt van de Benelux?”