Geen goede reden voor contanten

Strafpleiter Moskowicz gaf een miljoen euro meer uit dan hij had opgegeven.

Wat zijn de regels voor advocaten die cash aannemen?

De eerste vraag die een advocaat meestal krijgt gaat over zijn cliënten. Hoe kun je een crimineel verdedigen? De tweede vraag gaat vaak over zijn inkomen. Dat is toch crimineel geld? De meeste advocaten vinden beide vragen onzinnig. Criminelen verdedigen is hun werk. Voor niets gaat de zon op.

Toch zijn er duidelijke regels. Geld waarvan evident is dat het afkomstig is van een delict mag een advocaat niet aannemen. In de televisieserie Kijken in de ziel, waarin strafpleiters over hun vak praten, zegt de Amsterdamse advocaat Gerard Spong dat hij wel eens geld geweigerd heeft van een cliënt. Het ging om een bankovervaller. En voor Spong was „vrij zeker” dat hij wilde betalen met geld dat bij de bank buit was gemaakt. Advocaat Wim Anker vertelt in de serie dat iemand bij hem op kantoor kwam met een plastic zak met omgerekend zo’n 72.000 euro. Ze waren snel klaar met de man. Anker: „Dat was niet de start die bij ons op kantoor enthousiast begroet werd.”

Want ook voor het aannemen van contant geld bestaan duidelijke regels voor advocaten, om problemen te voorkomen. Contant geld accepteren? Niet doen, behalve als er „feiten en omstandigheden” zijn die het toch „rechtvaardigen”, zo staat in artikel 10 onder het kopje ‘betalingsverkeer’ van de advocatenwet. Bovendien moet een advocaat altijd met de deken (de toezichthouder) overleggen als hij contante betalingen van 15.000 euro of meer accepteert.

Afgelopen weekend schreef NRC Weekend dat advocaat Bram Moszkowicz vorig jaar van de Belastingdienst een boete en een naheffing heeft gekregen omdat hij tussen 2003 en 2006 voor meer dan een miljoen euro belasting heeft ontdoken. Na onderzoek constateerde de belastingdienst dat er een gat van ruim een miljoen zat tussen uitgaven en inkomsten die hij bij de fiscus had opgegeven.

Volgens ingewijden is het vermoeden van de fiscus dat het gaat om contante betalingen van cliënten waarvan maar een deel administratief was verwerkt. Onder meer restaurant Le Garage, pakkenwinkel Oger en juwelierszaken Schaap & Citroen en Cartier moesten de administratie overhandigen. Om er zeker van te zijn dat Moszkowicz de schuld betaalt, heeft de fiscus een hypotheek van 1 miljoen euro gekregen op zijn kantoorpand aan de Herengracht.

Moszkowicz erkende dat de maatschap Moszkowicz „een geschil” met de fiscus te heeft en zei dat het een standaardprocedure is dat de Belastingdienst hangende een geschil om zekerheid vraagt.

Deken Germ Kemper van de Amsterdamse Orde van Advocaten zegt niet met Moszkowicz over deze affaire te hebben gesproken. Maar een verschil van een miljoen euro? Ja, dat vindt hij wel reden om zich eens te „oriënteren”.

Kemper komt het nauwelijks meer tegen dat advocaten contant geld accepteren. Wat een goede reden is om toch contant geld aan te nemen? „Ik heb daar nu geen goed voorbeeld van.” Hij kan zich slechts een aantal gevallen voorstellen waarin het onvermijdelijk is. „Als een klant geen bankrekening heeft. Als je bijvoorbeeld terrorismeverdachte bent, word je er overal uitgeknikkerd.”

Recent heeft Kemper een vrij uitvoerige enquête onder Amsterdamse advocaten gedaan, waarin onder meer gevraagd werd naar contant geld. „Twee advocaten hebben aangegeven dat ze vorig jaar een contante betaling boven de 15.000 euro hebben ontvangen.” Hij is nu aan het uitzoeken om wie het gaat. „Maar contante betalingen zijn tegenwoordig zo uitzonderlijk, dat ik me ook kan voorstellen dat ze de enquête verkeerd hebben ingevuld.”

Volgens strafadvocaat Han Jahae kwamen contante betalingen vroeger meer voor, vooral in het „klassieke strafrecht” zoals drugszaken. Veel advocaten willen geen risico lopen en eisen betaling per bank, zegt hij. Soms kan het niet anders, zegt Jahae. „Maar dan geven we de cliënt altijd een kwitantie, die de cliënt meestal ter plekke in de prullenbak gooit. Het bedrag wordt meteen gestort bij de bank en van alle werkzaamheden voor dat bedrag houden we exact een urenspecificatie bij.” Als een contante betaling op die manier verwerkt wordt, ziet Jahae overigens „weinig verschil” tussen een contante betaling of een betaling per bank betaling.