De Russen komen. Nou en?

Stilletjes komen meer en meer vertrouwde Nederlandse bedrijven in handen van buitenlandse eigenaren. Kredietcrisis of geen crisis, het is een onverbiddelijke trend.

Nu ziet het er zomaar naar uit dat het Russische staatsgasbedrijf Gazprom voor wellicht de helft eigenaar wordt van zes Nederlandse energiecentrales. De centrales waren eigendom van het Nederlandse Essent, dat in 2009 is verkocht aan het Duitse energiebedrijf RWE, maar dat heeft nu dringend extra vermogen nodig en denkt dat te krijgen door een deel van zijn bezittingen door te verkopen aan de Russen.

Het opvallende is dat Gazprom, waarin de Russische overheid 51 procent van de aandelen bezit, via een Duits achterdeurtje in Nederland aan de slag gaat. Opvallend omdat Nederland zelf juist al twintig jaar op de privatiseringstour is, waarin de overheid zijn aandelen in bedrijven juist wil afstoten. En opvallend, omdat deze buitenlandse staatsbedrijven de nieuwe trend vormen in de internationale economie.

Drie jaar geleden voorspelde de denktank van adviesbureau McKinsey dat de wereldeconomie de komende decennia in het teken zou staan van de New Power Brokers, de oprukkende bedrijven uit de nieuwe groeilanden (Midden-Oosten, Verre Oosten, Rusland en Brazilië) en van nieuwe investeringsfondsen die in de nieuwe olie-, gas en grondstoffenrijkdom van nationale staten komen investeren.

Voor Nederland is het inmiddels de gewoonste zaak van de wereld dat een steeds groter deel van de economie beheerst wordt door buitenlandse eigenaren. Loop maar door een winkelstraat, kijk naar de gevels van de Hema, Vroom & Dreesmann of van Kruidvat. Allemaal buitenlands bezit. Stroom van Nuon of Essent. Ja, daar zit het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall respectievelijk RWE achter. Een uitstapje naar Neeltje Jans of het Dolfinarium? Spaans respectievelijk Frans. Een ritje met Connexxion, een vlucht met de KLM? Twee keer een Franse grootaandeelhouder. Grolsch? De eigenaar zit niet in de Achterhoek, maar in Zuid-Afrika. Schiphol? De Franse luchthaven Charles de Gaulle is daar naast Nederland, Amsterdam en Rotterdam de vierde aandeelhouder geworden, en die heeft de Franse overheid als een kernaandeelhouder. Auto kopen? Goeie kans dat er staal van Hoogovens uit IJmuiden (van Tata uit India) in zit.

De zogeheten uitverkoop van Nederland roept nauwelijks negatieve reacties op, met wellicht de vakbeweging als uitzondering. Buitenlandse eigenaren hebben geen emotionele band met Nederland, dat maakt sluiting en afslanking van fabrieken wel wat makkelijker. Consumenten maakt het niks uit. De Hema-worst blijft Hema-worst.

Politiek gezien waren het steeds de nationalistische partijen links (SP) en rechts (PVV) die zich verzetten tegen verkopen aan buitenlanders, zeker als het om de nationale infrastructuur gaat, zoals bij energiebedrijven. Maar na de verkoop van Essent aan RWE lijkt het verzetsvuur hier gedoofd.

De Russen komen. So what?

Menno Tamminga is economisch commentator van NRC Handelsblad en nrc.next.