Advies aan de VS: leef duur, sterf jong

Zin een hete augustusmaand? Op de financiële markten zetten handelaren en beleggers zich schrap voor het ondenkbare: een crisis in de Amerikaanse overheidsfinanciën, als de Democratische regering-Obama en de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden het voor volgende week dinsdag niet eens worden over een verhoging van het bestaande schuldplafond van 14.300 miljard dollar.

Tot dusverre overheerst vooral de pose, die per definitie iets geheel anders is dan de zoektocht naar een compromis. Daardoor bestookten beide partijen elkaar tot dusverre vooral met wat de econoom Paul Krugman al een ‘anti-Corleone’ heeft genoemd: I gonna make you an offer you can’t accept.

Hoe de uiteindelijke balans tussen bezuinigen en het verhogen van de lasten uiteindelijk ook uitvalt, in wezen zou het moeten gaan om de allergrootste geldverslinder in de VS. Dat zijn de ziektekostenprogramma’s Medicare (voor de ouderen), Medicaid (voor de behoeftigen) en Social Security - een zeer bescheiden vorm van AOW. Het Congressional Budget Office, een van de zeldzame objectieve instanties die in het debat zijn overgebleven, stelde vorige maand in een langetermijnvisie van de overheidsfinanciën dat deze programma’s nu al 10 procent van het bruto binnenlands product kosten. Dat is meer dan de helft van het historische gemiddelde van alle uitgaven van de Amerikaanse federale overheid, die 18,5 procent van het bbp bedragen. En erger nog: de vergrijzing betekent dat de kosten omhoog gaan, naar 15 procent van het bbp in 2035.

e hoeft geen Nobelprijswinnaar als Krugman te zijn om te zien dat het werkelijke begrotingsprobleem precies daar zit. Maar kun je wel op de Amerikaanse ziektekosten bezuinigen?

Hier past een homerische lach.

Kijk naar de jongste gezondheidsstatistieken van de OESO van 30 juni van dit jaar. De levensverwachting van Amerikanen is, met 78,2 jaar bijna drie jaar lager dan gemiddeld in de landen van de eurozone. De kindersterfte ligt in VS op 6,5 per duizend levendgeborenen, en dat is bijna het dubbele van de 3,6 in de eurozone. Er zijn maar 3,1 ziekenhuisbedden per duizend Amerikanen, tegen 5,8 per duizend euro-inwoners, 2,7 intensive-carebedden, tegen 3,9. En er zijn per duizend inwoners in de VS 2,4 doktoren, tegen 3,4 in de eurolanden. Enzovoort.

Al dit fraais wordt in de VS bereikt tegen het dubbele van de kosten: De totale ziektekosten per Europeaan bedragen 3.784 dollar per jaar (gecorrigeerd voor koopkrachtsverschillen). De Amerikaanse kosten bedragen 7.960 dollar. Tweemaal zo veel geld voor een beduidend slechtere gezondheidszorg. Je hoeft geen kritiekloze toeschouwer te zijn van Michael Moore’s film Sicko (2007), om te concluderen dat het systeem op zijn best inefficiënt is.

Obama’s hervorming van de gezondheidszorg – waarbij meer mensen onder de ziektekostenverzekering worden gebracht – wordt intussen op alle mogelijke manieren gefrustreerd in het Congres. En het moet worden gezegd dat het vooralsnog de kosten alleen maar hoger maakt. Geen wonder dat het Congressional Budget Office projecteert dat, als er niets verandert, de staatsschuld oploopt tot tegen de 200 procent van het bbp in 2035.

Directe bezuinigingen, zoals de republikeinen voorstaan, verlagen alleen maar de al bar slechte resultaten in de Amerikaanse gezondheidszorg. In plaats daarvan moet het hele complex van publiek-private belangen dat in de sector heeft mogen woekeren – en dat de kosten zo absurd heeft opgejaagd – op de schop. Dat komt er niet van. Welk compromis er aanstaand weekeinde wellicht ook wordt bereikt, de rit naar het ravijn gaat in alle hevigheid door.

Maarten Schinkel