Neem sociale media serieus

Twee meiden van 15 vierden hun bestaan door zichzelf tegen de 100 keer te fotograferen met een webcam in de showroom van een warenhuis. Hun poses zijn variaties op omhelzingen naar voorbeeld van de hitsige videoclips van MTV. Toen ze er genoeg van hadden, gingen ze weg. De foto’s lieten ze achter op de computer, waar een beeldend kunstenaar ze aantrof. Het was eenvoudig om ze te kopiëren en het was evenmin erg moeilijk om de identiteit van de meisjes te achterhalen, op Facebook, Hyves en Twitter. Van een van de twee meisjes trof hij ook het huisadres en haar schoolrapport.

Nu zijn de foto’s met de beide meisjes het hart van de installatie Showroom Girls, in het Amsterdamse fotografiemuseum Foam. Ook staat er een printer, die constant de tweets van een van hen afdrukt. Hun aantal loopt soms op tot 400 per dag.

De meisjes hadden geluk. De foto’s werden niet van de pc in het warenhuis gevist door een kwaadwillende blogger of door een pestkop van hun school, maar door een kunstenaar. Hij maskeerde hun gezichten en de tweets rollen, op datum en tijdstip na, onleesbaar van de printer. Maar hun kansen kunnen zich keren. Alles wat ze doen, laten zien en vertellen, belandt op internet. Daar blijft het voor de eeuwigheid, zelfs de berichten waarvan zij de illusie hebben dat die afgeschermd zijn. De ellende is dat doorsnee katjesspel en kwajongensstreken een onbedoeld grote vlucht kunnen nemen. Niets verdwijnt meer in het vergeetboek, alles wordt teruggevonden. Ook in een verre toekomst kan een onbezonnen grap je ineens worden aangerekend.

Showroom Girls etaleert hoe klakkeloos mensen nog altijd omgaan met sociale media, hoe weinig ze zich bekommeren om hun privacy. Dit project is verre van enig in zijn soort. Voor de zoveelste keer maakt het duidelijk dat de sociale media, in combinatie met de gsm-camera’s, de webcams en andere (semi-)openbare toepassingen van it-techniek, nuttig en amusant zijn maar ook gezonde achterdocht vereisen. Het lijkt of niemand de brenger van het slechte nieuws wil zijn, bevreesd afgerekend te worden als old school-spelbreker die anderen hun gein niet gunt.

In het onderwijs wordt schoorvoetend gewerkt aan voorlichting over de omgang met de sociale media. Maar blackberry’s mogen in de klas, anders wordt de sfeer bedorven. Een serieus leerprogramma sociale media, van basisniveau tot het slot van het middelbaar onderwijs, lijkt ondenkbaar. Wie de hele dag door tweets verzendt, is verslaafd, verward en bezig zijn leven te ruïneren. Die behoeft ouderlijke aandacht en professionele afkickbegeleiding. Maar ouders zijn al even terughoudend.