Mysterieus tintje aan het leven

In de twaalfde eeuw wilde de Orde van de Tempeliers pelgrims beschermen. Breivik trachtte die orde nieuw leven in te blazen.

Anders Breivik richtte naar eigen zeggen met een aantal anderen in 2002 een hedendaagse ridderorde op, de Arme Ridders van Christus en van de Tempel van Salomon (PCCTS). Hun doel is Europa te beschermen tegen de islam en de multiculturalisten en socialisten die de islam in Europa naar hun smaak te zeer verwelkomen. Vier vragen over de historische rol van de Tempeliers en hun voortleven in het heden.

1 Wat was de rol van de Tempeliersorde in de Middeleeuwen?

Kort na de verovering van Jeruzalem gingen veel christelijke Europeanen op pelgrimstocht naar het Heilige Land. Om die pelgrims en het Heilige Land te beschermen werd in 1120 de Orde der Tempeliers opgericht. Op haar hoogtepunt telde de orde ongeveer tweeduizend ridders, van wie de meerderheid in het Heilige Land zat. De Tempeliers waren controversieel. Veel monnikenorden beschouwden het gebed als de enige weg tot het ware geloof, zegt de Vlaamse Tempeliers-deskundige Jan Hosten „Tempeliers waren zowel monnik als ridder. Dat was nieuw.” Hun gewapende strijd was omstreden, maar het bloedvergieten was volgens henzelf noodzakelijk om de pelgrims te beschermen.

2 Wat was hun opstelling ten opzichte van moslims?

Tempeliers stonden in eerste instantie vijandig tegenover moslims. Die laatsten hadden het graf van Christus geschonden. Maar die houding veranderde volgens Hosten in de tweede helft van de twaalfde eeuw: „Naarmate de Tempeliers langer in het Heilige Land waren, ontstond meer een relatie van wederzijds respect. Er werd soms samengewerkt, er waren Tempeliers die vloeiend Arabisch spraken en er zijn zelfs getuigenissen van moslims die in kerken van de Tempeliers tot Allah mochten bidden.”

3 Wat rest nog van de Tempeliersorde?

Er zijn tientallen hedendaagse genootschappen van mensen die zichzelf Tempeliers noemen. Hosten: „Maar alles wat na de opheffing van de Orde in de veertiende eeuw volgt, is in wezen nep.” Nadat de paus in 1312 de tempelorde officieel had opgeheven, zijn de Tempeliers altijd door mysterie omgeven geweest. Andere ridderorden zoals de Orde van Malta bestaan nog altijd; niemand kan met die naam op de loop. De nalatenschap van de Tempeliers is daarentegen vogelvrij. De hedendaagse genootschappen worden veelal opgericht door mensen „die een mysterieus tintje aan hun dagelijks leven willen geven”, aldus Hosten. Zij laten vooral christelijke waarden als wereldvrede en naastenliefde prevaleren. Het strijdvaardige aspect van de geschiedenis van de Tempeliers is doorgaans tot folklore verworden.

4 Zijn er vaker incidenten geweest met hedendaagse Tempeliers?

Nee. De Tempeliers hadden strenge principes. Het doden van een christen was voor hen ondenkbaar. Daarvoor zou een Tempelier direct uit de orde gezet worden. Hosten kent geen ander geval waarbij iemand het gedachtegoed van de Tempeliers aanwendt om zijn moordpartij te rechtvaardigen.

„Anders Breivik heeft de geschiedenis verkeerd begrepen”, zegt hij. Als hij al lid van een tempelorde was, dan zou hij daaruit worden ontslagen.”