Goud populair bij gebrek aan beter alternatief

Het is lastig om de leiders van de eurozone een goede indruk te laten maken, maar de Amerikaanse leiders zijn daar toch in geslaagd. De mondiale beleggers vinden dit alleen niet zo leuk. De economieën en munteenheden van de twee belangrijkste economische blokken van de wereld worden op hetzelfde moment ondermijnd. Dat is de reden dat de goudprijs waarschijnlijk nog verder zal stijgen, evenals de Zwitserse frank en de yen – terwijl de beurskoersen zich in de gevarenzone blijven bevinden.

De crises in de Verenigde Staten en Europa verschillen net zoveel van elkaar als het politieke systeem en de geschiedenis van de twee regio's, maar zijn allebei het gevolg van diepgewortelde problemen die op een kritiek punt zijn aangeland.

De Verenigde Staten flirten met een staatsbankroet, ondanks de aanhoudende bereidwilligheid van beleggers om de veel te dure Amerikaanse staatsobligaties te kopen. Ja, het begrotingstekort moet – zoals de Republikeinen betogen – omlaag en de Amerikaanse schuldenlast mag niet oneindig lang blijven stijgen. Maar het afwijzen van hogere belastingen is verkeerd.

Volgens de internationale cijfers van de OESO bedroeg de totale belastingopbrengst van de Verenigde Staten in 2009 24 procent van het bruto binnenlands product (bbp). In Engeland lag dat cijfer op 34 procent en in Duitsland op 37 procent. De Amerikaanse belastingopbrengst als onderdeel van het bbp is dus ongebruikelijk laag. En belastingverhogingen maken normaal gesproken deel uit van inspanningen om een begrotingstekort omlaag te krijgen. Kijk naar Engeland, waar een regering die de bestedingen verlaagt en de belastingen wil terugdringen die op de korte termijn verhoogt – om het tekort te laten slinken.

De Verenigde Staten moeten leren dat ze niet tegelijkertijd een geldverslindende mondiale supermacht kunnen zijn én een economie met lage belastingen. Totdat dit besef doordringt, zal de wereld bang blijven dat het bijdrukken van nóg meer geld de ultieme dollar-ondermijnende oplossing zal blijken.

De eurocrisis is van een andere orde. Een experimenteel systeem verkeert in moeilijkheden. Geldontwaarding is opnieuw het gevaar. De Europese Centrale Bank heeft geweigerd nog meer geld bij te drukken om daarmee schulden op te kopen. Nu kan het Europese Stabiliteitsfonds EFSF dit misschien doen.

Voor mondiale beleggers die wantrouwig staan tegenover dollars en euro’s duurt de speurtocht naar veilige havens voort. Goud lijkt te zeer overgewaardeerd en kwetsbaar voor een ineenstorting – als de Amerikaanse centrale bank de rente gaat verhogen bijvoorbeeld. Maar de Amerikaanse groei is nog steeds zwak, de angst nog steeds heel groot en de drukpers nog steeds paraat. Als je de twee grootste economische blokken van de wereld niet kunt vertrouwen, is goud misschien toch het beste alternatief.

Ian Campbell

Vertaling Menno Grootveld