De kameleon is het beest van Europa

Begin deze maand zijn weer honderden kunstenaars en vormgevers afgestudeerd. De examenexposities zijn voorbij, maar een korte serie laat een aantal hoogtepunten zien. Vandaag Joost van Dorst uit Breda.

Wat Europa mist is een wapen. Aan dat gebrek besloot grafisch vormgever Joost van Dorst iets te doen. Op de 27 voorkanten van de allemaal even rode nationale paspoorten staat nu in ieder land een ander wapenschild. Als de bijna 500 miljoen inwoners van de Europese Unie zich ooit echt één willen voelen, dan moet op alle paspoorten een gezamenlijk Europees wapen komen te staan.

Joost van Dorst (24) studeerde op de kunstacademie in Breda af met een onderzoek naar hoe dat Europese wapen eruit zou moeten zien. „Wapens en heraldiek hebben me altijd al getrokken”, zegt Van Dorst. „Het motto van Europa is eenheid in verscheidenheid. In de paspoorten zag ik het motto in een praktische vorm terug. Allemaal het zelfde, het enige wat ze verschillend en nationaal maakt is het wapen voorop.”

Op de expositie een paar weken geleden in de Sint Joost Academie liet hij in een standje diverse ontwerpen zien. Daar lag ook een keurig verzorgd gebonden rood boekje met een verslag van zijn onderzoek. Het rood was natuurlijk paspoortrood. Ook het vreemde gouden blokje met een cirkel tussen twee streepjes (symbool voor biometrische gegevens) nam hij over.

In het boekje analyseert Van Dorst om te beginnen de nationale wapens. Hij vindt in de wapens bergen, kruisen, leeuwen, adelaars, kastelen, zuilen, kronen, zwaarden, ridders, enzovoort. Samen hebben de 27 landen in totaal dertig leeuwen en één koe. Tien landen hebben een kroon, vijf een olijftak en vijf kiezen voor eikenbladeren. Verder zet Van Dorst de in de wapens gebruikte kleuren en vormen op een rijtje. En hij dook vervolgens in de heraldiek om achter de symbolische betekenissen te komen.

„Het nieuwe wapen moest een evenredige inbreng hebben van alle landen”, zegt Van Dorst. „Omdat ik een echt wapen wilde maken heb ik met de regels van de heraldiek rekening gehouden. Maar het boekje gaat evenzeer over het onderwerp als over de manier waarop ik te werk ga. Het gaat niet alleen om een bruikbaar eindresultaat.”

Van Dorst merkte op dat de meeste nationale wapens vrijwel dezelfde opbouw hadden en dat de heraldiek van vroeger is gehandhaafd, al zijn de meeste wel gerestyled. „Wat me het meest opvalt is dat veel symbolen uit de Middeleeuwen komen: zoals zwaarden, kronen en helmen.” Hij ging alle elementen tellen, zocht op waar ze in de heraldiek voor stonden en berekende het kleurgebruik en waar dat op duidde.

Na het onderzoek is Van Dorst gaan schetsen en tot een democratisch ontwerp gekomen dat symbool moet staan voor Europa. Dus krijgt de leeuw vleugels, een kop als een roofvogel en een hoorn op zijn neus. Typisch Europees compromisbeest.

„Vervolgens heb ik een subjectieve reactie gemaakt op het ontwerp. Ik heb dezelfde waardes vastgehouden maar de symboliek hedendaagser gemaakt. Vroeger stond de kroon voor macht maar die heb ik vervangen door hedendaagse machtssymbolen.” Dus verschijnen benzinepompen, iPods, satellietschotels en olievaten. „De leeuwen die op het nieuwe wapen het schild vasthouden zijn kameleons geworden, want die staan voor verscheidenheid én eenheid, aangezien het één dier is dat verschillende kleuren aanneemt.”

Dirk Limburg

Inl: joostvandorst.nl