Dat kun je best nog eten, hoor

We gooien veel te veel eten weg. En dat is niet nodig.

Daarom bereidt de Over Datum Eetclub elke dinsdag maaltijden van voedsel dat de houdbaarheidsdatum heeft overschreden.

Houdbaarheidsdata op voedsel worden te serieus genomen, vindt de Amsterdamse culturele instelling Mediamatic. Fabrikanten dekken zich in om de kwaliteit van hun producten te garanderen. „Maar vaak is eten langer veilig voor consumptie”, zegt directeur Willem Velthoven.

Reden voor de instelling om de Over Datum Eetclub op te richten, die vorige week haar eerste bijeenkomst had. Iedereen mag gratis komen eten, op voorwaarde dat ze van tevoren de koelkast plunderen en ‘afgeschreven’ voedsel meebrengen. Een chef-kok keurt het eten kritisch en bereidt samen met de deelnemers een heerlijke over-de-datum-maaltijd.

Het idee voor een dergelijke eetclub lijkt een schot in de roos. Een veertigtal mensen had zich ingeschreven voor de eerste sessie. „Iedereen staat te trappelen om over de datum te eten”, zegt organisator Niels Bouwman glunderend. Hij is voor de eerste sessie nog met een bakfiets de markt op geweest om groenten te halen die anders zouden worden gedumpt door de koopmannen.

Ook de jongens van de biowinkel aan de overkant hebben een hoop left-overs aan de club gedoneerd. „Als de blaadjes van kruiden een beetje slap hangen willen mensen ze al niet meer kopen’’, vertelt medeorganisator Karolien Buurman. „De winkeliers waren heel blij dat ze al dat eten aan ons konden geven. Normaal gaat het allemaal de prullenbak in, of naar Hare Krishna, die daar soms ook langskomen voor kruiden die eigenlijk nog goed te eten zijn.”

Volgens directeur Velthoven voelen mensen zich ongemakkelijk omdat ze veel weggooien. „Wij haken daar op een leuke manier op in.” We leerden het al als kind: „Door de droogte en honger in Afrika is het belangrijk te beseffen wat wij hier hebben.”

Nederlanders gooien te veel voedsel weg, vindt de organisatie. „Meer dan honderd kilo per jaar, terwijl iemand in Afrika gemiddeld slechts negen kilo verspilt”, zegt Velthoven. Het meeste voedsel gaat in arme landen verloren vanwege het mislukken van oogsten en een gebrekkige infrastructuur. In rijke landen is het weggooien van eten de oorzaak.

De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) meldde onlangs nog in een rapport dat wereldwijd elk jaar 1,3 miljard ton voedsel, of een derde van de jaarlijks geproduceerde voedingsmiddelen, wordt verspild. Ook bleek dat de rijke industrielanden meer voedsel in de vuilnisbak gooien dan het Afrikaanse continent in een jaar tijd produceert.

Het is een taboe om de houdbaarheidsdatum op producten zomaar in de wind te slaan en af te gaan op eigen smaak- en reukvermogen. „Als ik mayo opendoe maak ik zelf wel uit of die nog lekker is”, zegt Karolien Buurman, „maar blijkbaar is het heiligschennis als je daar voor uitkomt.”

De organisatie van de Over Datum Eetclub kookt de hele zomer door. Zes weken lang, iedere dinsdagavond. De club probeert iedere week een andere chef-kok te regelen die het ‘leftover-festijn’ wil coördineren. Kok Tinda van Smorenburg, die normaal achter de pannen staat in restaurant De IJ-keuken, beet vorige week het spits af. „Het is leuk om van tevoren niet te weten welke ingrediënten iedereen meeneemt.” Ze wil al het eten een herkansing geven: „Van oude garnalen- en aspergeschillen kun je heel goed bouillon trekken.” Voor de eetclub heeft Smorenburg onder andere een pittige maaltijd met verschillende groenten bereid.

De gasten zijn niet bang voor een voedselvergiftiging. „De groenten zijn superknapperig, en wat je niet doodt maakt je sterker”, vindt een van hen. „Ze zijn niet meer zo shiny, maar wel lekker.”

Smorenburg waakt over de kwaliteit van het eten. „Ik ben de eerste die iets weg zou gooien als ik twijfel of het nog goed is.” Organisator Niels Bouwman heeft daar ook alle vertrouwen in: „Wie klachten of buikpijn heeft na het eten mag ons mailen.”

Vandaag is ‘Ome Ad’ chef-kok en gaat met de aanwezigen een couscoussalade, curry, en een toetje maken. Voor de andere weken zoekt Mediamatic nog steeds gedreven koks „die goed kunnen improviseren”, zegt Buurman.

Over Datum Eetclub komt iedere dinsdag tot 23 augustus samen in de Mediamatic bank in Amsterdam. Reserveren op mediamatic.net