Critici islamisering nemen fel afstand van Breivik

Hoe reageer je op een terrorist die dezelfde ideeën aanhangt als jij en naar jou verwijst? Een kort overzicht.

De critici van de multiculturele samenleving en van de ‘islamisering’ van Europa hebben het moeilijk. Sommigen van hen zijn met instemming geciteerd door Anders Breivik, die driftig heeft geknipt en geplakt van allerlei websites. Iedereen wil zoveel mogelijk afstand scheppen tot een man die in koelen bloede 68 jongeren één voor één heeft doodgeschoten. Breivik wordt neergezet als een gek, een pathologische zonderling. Maar hoe neem je afstand van de daden van iemand die in zijn woorden veel geestverwantschap toont?

Columnist Afshin Ellian, niet genoemd in Breiviks manifest, maakt een opmerkelijke gedachtensprong. Hij schrijft dat de Noor eigenlijk een soort islamitische terrorist is. Op de website van Elsevier schrijft hij: „Breivik wilde de islam bestrijden, maar hij werd zelf een exponent – zowel in het denken als in het handelen (methodiek) – van het islamitische terrorisme in het verre noorden. [...] Dit geweld, dit onvoorstelbare, diabolische geweld komt nagenoeg overeen met de gedachtewereld van het islamitische terrorisme.”

Anderen schrijven dat, hoe verwerpelijk de daden van Breivik ook zijn, zijn kritiek aandacht waard is – een benadering die niet altijd terugkomt als het om moslimterroristen gaat. Een overzicht van de reacties van een aantal prominente auteurs die wel geciteerd zijn door Breivik.

De Amerikaanse schrijver Bruce Bawer, tien keer geciteerd, schreef volgens Breivik dat veel Europeanen erkennen dat het multiculturalisme een ramp is voor hun samenleving. Bawer reageert in de Wall Street Journal: „Toen duidelijk werd dat deze terreurdaden het werk waren van een geboren Noor die dacht dat hij een klap toebracht aan het jihadisme [...] was het me meteen duidelijk dat dit geweld een zware slag betekent voor een urgente zaak.”

Het blog AtlasShrugs van de Amerikaanse Wilders-fan Pamela Geller wordt een twintigtal keer als bron gebruikt in het manifest van Breivik. Geller heeft woedend uitgehaald naar „een sinistere poging om alle anti-jihadisten te besmeuren met de verantwoordelijkheid voor de gruwelijke daden van deze man. [...] Maar dit is oorlog. En links is boosaardig, amoreel en verdorven. Ze proberen te winnen, en dit is de enige manier die ze kunnen bedenken.”

De Duitse schrijver Henryk Broder, drie keer geciteerd, schreef dat jonge Europeanen die op hun vrijheid gesteld zijn beter kunnen emigreren. In Die Welt neemt Broder ondubbelzinnig afstand van Breivik. Hij schrijft dat het onzin is de geciteerde auteurs op welke manier dan ook medeverantwoordelijk te houden. „Op Wikipedia vindt men een lijst van zelfmoordterroristen in Irak in het jaar 2010. Het zijn tientallen aanslagen met honderden doden. Ik kan mij geen bericht herinneren waarin de vraag wordt gesteld wat de terroristen gelezen hebben.”

Breivik verwijst 87 keer naar het blog Brusselsjournal.com. Zondag reageerde de Frans-Algerijnse schrijver Lucien Oulahbib: „Is hij de ridder op het witte paard die de vermeende implosie van een ontspoorde wereld probeert te stoppen door te schieten op het hart van de toekomstige elite? Laten we deze hypothese eens volgen, en verwerpen dat hij een bepaalde pathologie had. Zijn woede [...] kan ook veroorzaakt zijn door het gebrek aan een echt debat over de radicale veranderingen die zijn veroorzaakt door het multiculturalisme.”

De schrijfster Bat Ye’or, bedenker van het woord Eurabia, als symbool voor de gedachte dat moslims de macht overnemen in Europa, wordt 45 keer geciteerd door Breivik. Zij zei tegen Associated Press te betreuren dat hij zich door haar boeken heeft laten inspireren. Maar: „Ik denk dat er veel frustratie is, bijvoorbeeld in Frankrijk en Engeland, en ik denk dat de discussie in onze samenleving moet worden aangemoedigd.”

Robert Spencer is een islamcriticus die 46 keer met instemming wordt aangehaald door Breivik. Hij is verantwoordelijk voor de website jihadwatch.org, die is verbonden aan het rechtse David Horowitz Freedom Center. Horowitz schrijft op zijn website dat de media bezig zijn met een karaktermoord op Spencer. Dan kun je ook wel „Noam Chomsky (verantwoordelijk houden) voor de misdaden van Osama bin Laden en Al Gore voor de misdaden van de Unabomber, want beider ideeën werden geciteerd door de gekken.”

Ook de Britse European Defence League (EDL) wordt veel aangehaald door Breivik. Op haar website wijst de EDL erop dat Breivik de organisatie omschreef als „naïeve dwazen”. De EDL schrijft: „We keren ons trots tegen iedere vorm van extremisme en blijven ons uitspreken tegen de grootste terroristische dreiging voor onze natie, moslimextremisme.”