801 jaar dom

Ik ben in Minerve, een dorpje op een rotspunt in de Languedoc. In 1210 zijn hier na een lang beleg 180 Katharen vermoord, omdat zij er een geloof op nahielden dat wat afweek van de heersende katholieke moraal en liever stierven dan zich bekeerden.

De geschiedenis van de Katharen staat bol van dat soort heroïek: kastelen op hoge rotspunten, bloederige slachtpartijen, leiders die eindigen op de brandstapel, en natuurlijk een mysterieuze en nooit ontdekte schat. Ik smul van de Kathaarse legenden.

Tot ik de tv aanzet. Het eerste dat ik zie zijn beelden van de Talibaan die een groep Afghanen afslachten. De Afghaanse mannen staan geboeid op een rij, een gek brult iets over Allah en in een volgend shot liggen ze allemaal dood op de grond.

Zo ziet dat er in het echt dus uit, ruzie over geloof. Agressie maakt zich van mij meester. En ik bedenk: het geloof is op afstand het grootste kwaad dat de menselijke geest ooit heeft voortgebracht.

Twee of drie dagen later zet ik de tv opnieuw aan. Een Noorse idioot slacht een heel eiland af omdat de politieke mening van de daar aanwezige jongeren wat afwijkt van zijn eigen inzichten. Opnieuw voel ik machteloze woede. En ik bedenk: het probleem van deze wereld is misschien niet het geloof. Haal het geloof weg en we slachten elkaar af om iets anders: om een mening.

Dat wordt lastig. Iedereen heeft wel een mening. En we kunnen het maar slecht verdragen als die van een ander afwijkt van de onze.

Bijkomend probleem, aan meningen wordt steeds meer waarde gehecht. Voor ieder wissewasje wordt de ‘man op straat’ geïnterviewd. Of erger, Maurice de Hond, Intomart of het CBS peilen wat de gemiddelde Nederlander er van vindt.

Waarom worden we zo opgewonden, zo agressief of bang van de mening van een ander? Welke feitelijke schade lijden we van iemand met een ander geloof of politieke overtuiging? En waarom slaan we elkaar de hersens in om die andere mening het zwijgen op te leggen?

Ik bedenk: het is domheid! Het grote probleem van deze wereld is gebrek aan inzicht, gebrek aan fantasie, gebrek aan geestelijke slagvaardigheid.

Meng domheid met een mening – een of ander geloof of een politieke overtuiging, maakt niet uit wat – en er ontstaat fundamentalisme, onwrikbaarheid, blinde overtuiging, haat en agressie.

Dat was zo in 1210 en dat is nog steeds zo.

Wat een stom gedoe.

Victor Lamme