Wie is Anders Behring Breivik?

Anders Behring (zijn moeders naam) Breivik (zijn vaders naam) is in veel opzichten een typische representant van een Noors grootstedelijk middenklassemilieu. Zijn vader was diplomaat, zijn moeder verpleegkundige. Anders, geboren op 13 februari 1979, was hun enig gezamenlijk kind, maar beiden hadden kinderen uit een eerder huwelijk. Ook de verbintenis tussen Anders’ ouders hield niet lang stand: ze scheidden toen hij één jaar oud was. Zijn vader bleef in Londen, waar hij werkte op de Noorse ambassade; Anders ging met zijn moeder en haar dochter in Noorwegen wonen, in Skøyen, een goede buurt in het rijke westen van Oslo. Hij bezocht daar dezelfde basisschool waarop ook de Noorse koning en kroonprins hebben gezeten.

Als jonge tiener verkeerde hij in kringen van hiphopfans en graffitispuiters. Dat gold als een links milieu, en tot zijn vriendenkring behoorden ook verscheidene jongeren van Pakistaanse, Turkse en Somalische komaf. Met rechtse jongerencultuur zoals die van skinheads had hij geen affiniteit, omdat hij de daarmee geassocieerde muziek niet mooi vond. Maar links was hij geenszins: rond zijn zeventiende werd hij lid van de jongerenafdeling van de Vooruitgangspartij, omdat die als enige vóór de vrije markt maar tegen immigratie was. Hij is zeven jaar lid gebleven van die partij en heeft twee jaar lang een regionale bestuursfunctie bekleed. Maar rond 2000 begon hij zich naar eigen zeggen te realiseren dat een democratische strijd tegen de islamisering van Europa bij voorbaat een verloren zaak was. Hij wilde in verzet komen.

Zijn vader heeft hij sinds zijn zestiende niet meer gesproken. Anders haalde zijn vwo-diploma en ging bedrijfskunde studeren. Die opleiding maakte hij niet af. Hij ging zich verdiepen in filosofie en de islam, maar is in dit opzicht volledig autodidact. In die tijd begon hij aan zijn grote plan, wat negen jaar later tot een climax leidde in de vorm van een bomaanslag in Oslo, een massamoord op Utøya en een 1.516 pagina’s tellend document waarin hij beschrijft hoe Europa in 2083 moslimvrij kan worden gemaakt. In de jaren dat hij zich hierop voorbereidde, publiceerde hij vele bijdragen op conservatieve en anti-islamfora op internet. Hij sloot zich aan bij een mysterieus internationaal gezelschap dat zich ziet als een soort moderne kruisridders.

Omdat hij in een baan niet genoeg zou kunnen verdienen om zijn plan te financieren, begon hij een eigen bedrijf in e-commerce toepassingen. Op het hoogtepunt had hij naar eigen zeggen zes mensen in dienst. In 2006 ging zijn bedrijf failliet, maar hij had er wel – deels zwart via een Caraïbisch belastingparadijs – een half miljoen euro aan overgehouden. Sindsdien heeft hij voor zover valt na te gaan op zijn vermogen geteerd. Van 2006 tot en met 2009 had hij volgens de Noorse belastingdienst nauwelijks inkomsten, maar wel een vermogen van 50.000 tot 80.000 euro.

Hij was enthousiast speler van computerspellen via internet, met name World of Warcraft en Call of Duty: Modern Warfare. Sinds 2005 was hij lid van een schietclub, waardoor hij later een wapenvergunning kon aanvragen.

Het grootste deel van zijn volwassen leven woonde hij alleen in een appartement in Oslo, de laatste maanden woonde hij weer bij zijn moeder om geld uit te sparen dat hij nodig had om zijn aanslag voor te bereiden.