Treinramp tast Chinees zelfvertrouwen aan

Een treinongeval in China leidt tot onrust en brengt de regering in grote verlegenheid.

Het ongeluk met twee hogesnelheidstreinen bij de Oost-Chinese havenstad Wenzhou, waarbij zaterdag 38 passagiers omkwamen en 192 gewond raakten, heeft een fel en opmerkelijk open debat losgemaakt over het hoge tempo van de modernisering van China. De botsing op een hoge brug, vlak bij een tunnel, vond plaats aan het einde van een week waarin een nieuwe bus met 41 passagiers uitbrandde, vier nieuwe bruggen en een metrolijn instortten en roltrappen in nieuwe Pekingse en Shanghaise metrostations op hol sloegen, waarbij twee kinderen het leven verloren.

„Heel China dreigt technisch en financieel ontspoord te raken als we in dit tempo doorgaan”, aldus een zekere Yang Haipeng uit Shanghai. Ook de staatsmedia, zelfs de partijkrant het Volksdagblad, roepen op tot herbezinning en „volledige openheid over zulke grote rampen”. Chinese journalisten raakten zaterdag bijna slaags met woordvoerders van het ministerie van Spoorwegen toen antwoorden over de oorzaak en de reddingswerkzaamheden onbeantwoord bleven. Na de officiële beëindiging van het zoekwerk naar slachtoffers werd er nog een levende kleuter gevonden in de wrakstukken.

China werkt aan de aanleg van een 18.000 kilometer lang netwerk van hsl-verbindingen. Vorige maand nam premier Wen Jiabao met veel fanfare de Harmonie-expres tussen Peking en Shanghai in gebruik.

Het ongeluk bij Wenzhou heeft de autoriteiten in grote verlegenheid gebracht. Dat bleek uit de persoonlijke bemoeienis van president Hu Jintao met het reddingswerk en de snelheid waarmee drie partijfunctionarissen (twee spoordirecteuren en een partijsecretaris in Shanghai) uit hun functies werden gezet.

Het treinongeluk lijkt het gevolg van een niet functionerend beveiligingssysteem. Onzeker is zelfs of dit wel is geïnstalleerd. Een trein naar Peking was bij Wenzhou stilgevallen na een blikseminslag. Een volgende trein reed op de stilstaande trein in omdat het automatische waarschuwings- en blokkeringssysteem ook getroffen zou zijn door de bliksem. Zes wagons ontspoorden en vier daarvan stortten van de 20 meter hoge brug in de rijstvelden.

De Chinese hsl-technologie is gebaseerd op Japanse, Duitse en Canadese technologie. Het automatische blokkeringssysteem dat geacht werd botsingen tussen twee treinen op hetzelfde spoor te voorkomen, zou volgens de staatstelevisie van Chinese en niet van Japanse of Duitse oorsprong zijn. Een van de felste critici van de hsl, professor Zhao Jian van de Shanghaise Jiaotong Universiteit zei vandaag dat het hele netwerk moet worden stilgelegd totdat alle veiligheidskwesties zijn opgelost.

Op het Chinese twitternetwerk Weibo werd meteen een verband gelegd tussen het ongeluk en de corruptie van hoge spoorwegfunctionarissen. Eerder dit jaar verloor de minister van Spoorwegen zijn baan. Hij werd ervan verdacht voor 30 miljoen euro aan steekpenningen te hebben aangenomen. Het onderzoek loopt nog. Een twitteraar in Nanking stelde dat de nieuwe hsl-treinen niet worden gemaakt in de moderne fabrieken die tv-kijkers altijd te zien krijgen, maar in de fabriekjes van onderaannemers. Deze Tian Pingkan schrijft: „Neem nooit de hsl weet iedere arbeider van de hsl-fabriek in Nanking, want de directeur bestelt alle onderdelen bij familiebedrijfjes die nooit worden gecontroleerd.´´

Wereldstad Shanghai, pagina 16-17