'Goede zorg komt niet altijd op de eerste plaats'

Vier verpleeghuizen bieden volgens de zorginspectie onvoldoende zorg. Daarom worden ze onder verscherpt toezicht gesteld. „Patiënten lopen serieuze risico’s.”

Niet alleen het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam is vorige week onder verscherpt toezicht gesteld, de Inspectie voor de Gezondheidszorg greep ook in bij vier verpleeghuizen. Twee huizen van Beth Shalom in Amstelveen en Amsterdam, verpleeghuis Altenova te Arnhem en verpleeghuis De Stelle te Oostburg zullen ten minste vier maanden nauwlettend gevolgd worden door de inspectie. De zorg in deze instellingen is „niet-verantwoord” en de deskundigheid van medewerkers schiet tekort.

Opvallend is dat bij deze instellingen voor ouderenzorg vorig jaar al problemen werden geconstateerd. Anja Jonkers, programmaleider ouderenzorg bij de inspectie, zegt dat het om „ernstige constateringen” gaat waarbij „de patiënten serieuze risico’s lopen”. De instellingen die onder toezicht komen, bieden zorg aan enkele honderden ouderen. Ze zullen bezoek krijgen van de inspectie – aangekondigd en onaangekondigd – en moeten een plan van aanpak maken en daarover rapporteren.

Waarom was dit ingrijpen nodig?

Jonkers: „Er zijn zowel kwantitatieve als kwalitatieve tekorten gesignaleerd. Bijvoorbeeld dat er te weinig gekwalificeerde mensen op de werkvloer aanwezig zijn. Maar ook dat het zorgplan niet goed was, waardoor geen verantwoorde zorg kon worden gegeven.”

Welke risico’s lopen patiënten?

„Er is een hoog risico op niet-verantwoorde zorg en op fouten. Bij alle drie de instellingen is zorg geleverd zoals dat niet moet. Zo heeft bij een van de instellingen een patiënt vanwege zijn aandoening te weinig drinken gekregen. Volgens een medewerker was dat zijn eigen verantwoordelijkheid. Dan kun je spreken van een slechte situatie.”

Deze instellingen zijn vorig jaar al door de inspectie bezocht en in het voorjaar is geconstateerd dat er onvoldoende verbetering was. Hoe lang kunnen deze huizen slechte zorg blijven leveren?

„Wij verwachten dat het onder verscherpt toezicht plaatsen zal helpen. Vaker zien wij dat dat als een breekijzer werkt. Als het niet helpt, kan de minister maatregelen eisen.”

Kan een instelling gesloten worden?

„Ja, maar sluiten betekent ook dat de ouderen de dupe zijn: zij moeten mogelijk verhuizen en verliezen hun vertrouwde plek.”

Wat zegt dit over het bestuur?

„Het management had stappen kunnen zetten maar heeft dat niet waargemaakt. Dat zegt genoeg.”

Wat doet de inspectie daartegen?

„Wij kunnen het bestuur niet naar huis sturen, maar hebben onze zorgen kenbaar gemaakt bij de raad van toezicht.”

Wat is de oorzaak van de problemen bij deze instellingen?

„Bij alle instellingen zie je een gebrek aan leiderschap: het bestuur is niet altijd verbonden met de werkvloer. Dat heeft te maken met het schrappen van functies op de werkvloer of het weghalen van het middenmanagement. Dat kan grote gevolgen hebben voor de aanwezige zorgkennis.”

Hoe komt dat?

„De laatste jaren heeft de langdurige zorg jaar op jaar nieuwe maatregelen moeten doorvoeren. Organisaties steken veel energie in reorganiseren en bezuinigen. De bestuursvoorzitter is niet voor niets vaak een econoom, maar het zou fijn als er ook iemand met verstand van zorg in het bestuur zou zitten. Het voortbestaan van organisaties wordt te vaak economisch gedefinieerd. Goede zorg komt daardoor niet vanzelfsprekend op de eerste plaats.”