Als iemand die over steppen trekt

Bij het naar bed gaan zegt het nieuws: 8 doden. De volgende ochtend bij het wakker worden: 80. Ik keek naar het journaal en zag de beelden van het eiland. Het gegeven leek haast een goedkoop, gruwelijk videospel, waarin de groene bomen van het eiland worden weergegeven in grove pixels, een mensenmassa haperend uiteen stuift

Bij het naar bed gaan zegt het nieuws: 8 doden.

De volgende ochtend bij het wakker worden: 80.

Ik keek naar het journaal en zag de beelden van het eiland. Het gegeven leek haast een goedkoop, gruwelijk videospel, waarin de groene bomen van het eiland worden weergegeven in grove pixels, een mensenmassa haperend uiteen stuift en zowel de schoten als de kreten mechanisch klinken – ze vormen slechts een repetitief achtergrondgeluid, een soundtrack voor het buttonbashen. De tagline: It’s an island, so there’s nowhere to run! Outfit: politie-uniform. Weapon of choice: Glock/machinegeweer/hagelgeweer. Time: 1,5 uur. Bodies: 85 and counting.

Al snel volgde een foto van de schutter. De foto valt op: het is geen gemiddelde Facebookprofielfoto, waarop iemand proostend een biertje heft naar de camera, of net een berg heeft beklommen en zichzelf laat vereeuwigen met een uitzicht op een mistig dal als achtergrond. Het lijkt een fotoshootfoto: de man kijkt langs de camera, het oranje boordje dat boven zijn zwarte trui uitkomt staat net te bedacht omhoog, alleen de rechterhelft van zijn gezicht wordt belicht. Het is een glanzend, gelikt plaatje. Een studioportret. Er is er nog een, uit dezelfde oranje-boordjes reeks. Hierop toont hij een klein, ongemakkelijk lachje.

Als iemand twee jaar eerder een groenteteeltbedrijf begint om aan zesduizend kilo kunstmest te komen, weet je dat hij deze foto’s heeft laten maken om zijn daad een gezicht te geven. Hij nam een voorschot op zijn heldendom – ‘the huge amounts of grace I am about to generate with my martyrdom operation’ – en zorgde alvast voor een staatsieportret.

De kille studiofoto, het huis in een buitenwijk van Oslo, het jarenlange voorbereiden van een dubbele aanslag – het geeft het gevoel alsof hij nooit met mensen in contact kwam. Men gaat nu ook uit van de lone wolf-theorie: iemand die alleen een gewelddadige actie uitvoert. Vaak deelt hij of zij ideologieën met een extremistische groep, maar hoeft daar geen contact mee te hebben.

Een lone wolf: het klinkt bijna te mooi. Het klinkt als iemand die over steppen trekt, zijn identiteit opgeeft voor een bestaan los van welke samenleving dan ook, zijn eenzaamheid begroet als zijn dierbaarste vriend. Een lone wolf is tragisch en mysterieus, onvindbaar en onvangbaar.

Het zijn van een eenzame wolf past niet bij iemand die een manifest schrijft over hoe je een vrachtwagen in een kerncentrale moet rijden. Hoe je bommen maakt van huis-, tuin- en keukenmateriaal.

Een minder romantische naam zou passender zijn.

Een landmijn.

Een gek.