'We moeten geleidelijk van dollars naar euro's. Dat is betere spreiding'

In China kijkt men bezorgd naar de economische problemen in de eurozone, maar nog meer naar die in de VS. China heeft 70 procent van zijn deviezen in Amerikaanse waardepapieren geïnvesteerd.

De Chinese econoom Shangguan Zhoudong is ontevreden. Dat de economische columnist – hij is een vaste gast van het tv-station China Business News – gelijk heeft gekregen met zijn prognose dat Duitsland, Frankrijk en enkele andere landen Griekenland zouden redden, streelt zijn ego niet. „Dat wist iedere student economie. Duitsland en Frankrijk laten de euro niet in het ravijn storten”, zegt hij vanaf zijn vakantieadres op het tropische eiland Hainan in de Zuid-Chinese Zee.

„Het is veel zorgelijker voor China dat we door alle aandacht voor de eurozone dat andere land, die andere mand waar wij al onze eieren in hebben gelegd, dreigen te vergeten”, voegt hij er meteen aan toe. Hij doelt op de Verenigde Staten waar bijna 70 procent van de Chinese buitenlandse deviezen (3.197 miljard dollar) zijn geïnvesteerd in Amerikaanse obligaties, dollars en ander waardepapier.

Door het verlammende conflict in het Amerikaanse Congres over de sanering van de Amerikaanse schulden, is het vertrouwen dat deze gigantische Chinese beleggingen in goede handen zijn in korte tijd gedaald. De waarschuwingen van de kredietwaardigheidbeoordelaars Moody’s in de VS en Dagong in China hebben onder Chinese investeerders en economen het debat losgemaakt waar Shangguan Zhoudong en enkele andere economen al meer dan een jaar om roepen.

„Spreiden, diversifiëren, is een gouden regel van investeerders. Waarom doen wij dat niet”, zegt Shangguan die dit standpunt ook mocht uitdragen in de staatsmedia en zelfs in de partijpers. Al meer dan een jaar pleit hij voor meer investeringen in euro-obligaties, vooral de Griekse, en vermindering van de dollaraankopen. Vorig week kwam hem dat op het internet nog op een uitbrander te staan van een twitteraar die zich afvroeg of hij voor de uitzending had gedronken.

Wel werd hij bijgevallen door Yu Yongding, misschien wel China’s meest gezaghebbende econoom. Yu noemde de beleggingen van Chinese buitenlandse deviezen een vorm van fraude („Ponzi-scheme”), omdat de waarde van de Amerikaanse staatsobligaties op peil wordt gehouden door aankopen van de Amerikaanse Federale Bank en niet door particuliere of institutionele beleggers.

Econoom Shangguan: „Bij iedere procent die de dollar in waarde daalt, verliezen wij op papier 10 miljard dollar. Wij hebben in China grote problemen met de gezondheidszorg, de pensioenen en het onderwijs. Er zijn betere bestemmingen voor onze buitenlandse deviezen dan Amerikaanse schulden. Maar wij hebben onszelf opgesloten in een gevangenis en kunnen daar niet meer uit. Als China uit de dollar zou stappen, vergroot dat de financiële crisis in de VS en snijden wij in eigen vlees.”

Met andere woorden: de omvang en snelle aanwas van de Chinese buitenlandse deviezen zijn onbeheersbaar geworden? „Dat is beslist het geval en dat erkennen de staatsfondsen nu ook. Dat komt ook doordat de VS onze belangen onvoldoende respecteert en beschermt”, zegt hij. Voor de politieke nuances in de VS heeft hij geen oog. „Het enige dat telt is dat onze dollarbezittingen in waarde dalen en niet veilig zijn”, redeneert Shangguan.

Op grote schaal Amerikaanse obligaties verkopen om te beleggen in euro’s of in grondstoffen, als goud en olie, kan niet zonder de wereldmarkten te verstoren en in eigen vlees te snijden. „De koers moet geleidelijk aan verlegd worden van dollars naar euro’s. Dat is een goede financiële spreiding en bovendien ook nog verstandige diplomatie”, zegt hij met nadruk.

Tijdens zijn bezoek aan kanselier Merkel in Berlijn herhaalde de Chinese premier Wen Jiabao een eerdere uitspraak dat China meer zou gaan investeren in euro’s en de Europese Unie. De in China gespecialiseerde econoom Mark Williams van het Londense Capital Economics zegt aanwijzingen te zien dat de Chinese staatsfondsen, CIC en SAFE, daar inmiddels mee begonnen zijn. Als die trend doorzet, is dat welkom nieuws voor de eurozone.

In Peking valt dat niet te controleren, want de Chinese staatsfondsen, doen geen mededelingen over de verdeling tussen dollars, euro’s en andere munten en zwijgen om voor de hand liggende redenen over hun strategische keuzes. Econoom Shangguan: „Ik voorspel dat het vertrouwen in de eurozone en de beleggingen in euro-obligaties na het akkoord van gisteren alleen maar zal toenemen. Een economisch en financieel sterk Europa is in ons belang.”

Nu al is de EU de belangrijkste handelspartner en een bron van buitenlandse investeringen in China. Dat Chinese vertrouwen is vooral gebaseerd op de kracht van Duitsland en de snel groeiende handel die in 2015 de grens van 200 miljard euro moet passeren.

Toeval of niet, op de dag dat volgens de Chinese media kanselier Merkel de euro redde, opende in Peking Mercedes-Benz een ‘mondiaal ontwerpcentrum’. Het is het zoveelste signaal dat steeds meer Duitse bedrijven in China (en Polen, Rusland en Brazilië) investeren en niet in andere Europese landen. De cijfers bevestigen dat de Duitse exporten en investeringen naar andere EU-landen dalen (van 43 naar 41 procent) en naar het Verre Oosten stijgen (van 12 naar 16 procent). Dat mede dankzij die groei in China Duitsland het zich kan veroorloven Griekenland en andere, zuidelijke Europese probleemlanden te helpen, is econoom Shangguan Zhoudong niet ontgaan. „Zo helpen wij Europa en tegelijkertijd onszelf.”