Verbrande kippen

Nederland, Randwijk, 10-9-2008 Ned. Ver. tot Bescherming van Dieren Introductie scharrelei-nieuwe-stijl Dit is geen bio industrie. Super de Boer introduceert op woensdag 10 september een nieuw tafeleitje dat diervriendelijker is dan het overbekende scharrelei. De eieren worden vanaf 11 september exclusief verkocht door Super de Boer en hebben het 'Beter Leven'-kenmerk met ŽŽn ster van de Dierenbescherming gekregen. Het kenmerk wordt door de Dierenbescherming toegekend aan producten die zich duidelijk onderscheiden op het gebied van diervriendelijkheid. Het pluimveebedrijf van de heer Van Manen in Randwijk (Gld.) is woensdag het decor voor de offici‘le introductie van het scharrelei-nieuwe-stijl. Naast directeur Frank Dales van de Dierenbescherming, die het Beter Leven-kenmerk persoonlijk op de staldeur zal schroeven, zijn Unitmanager Edwin de Maa en Manager Duurzaamheid en Kwaliteit Caspar Woolthuis van Super de Boer aanwezig voor een uitgebreide toelichting. Het driesterrensysteem van de Dierenbescherming is ontwikkeld om de nodige zichtbaarheid te geven aan diervriendelijke voeding in de supermarkt en de keuze voor de consument te vergroten. Dat geldt niet alleen voor biologische producten, maar ook voor producten tussen de bio-industrie en biologisch in. EŽn ster betekent dat er al aanzienlijk meer rekening is gehouden met dierenwelzijn dan in de gangbare veehouderij; het zogenaamde tussensegment. Als het product hoger scoort op het gebied van dierenwelzijn dan bij het tussensegment, maar nog niet de eisen van biologisch haalt, krijgt het product twee sterren. Volgens de Dierenbescherming zijn de 'normale' scharreleieren niet diervriendelijk genoeg om voor het Beter Leven-kenmerk in aanmerking te komen. Super de Boer zet volgens de organisatie met de wijze waarop zij hun scharrelkippen houden een belangrijke stap op het gebied van dierenwelzijn. Zo hebben de dieren meer ruimte dan de 'reguliere' scharrelkip en kunnen ze bovendien naar buiten in een overdek Maarten Hartman

Het avondnieuws op de televisie, dinsdag 19 juli, op RTL4 en het NOS Journaal. Een gewone dag, geen terroristische aanslagen, geen kerncentrales ontploft, geen tsunami’s, geen zendmasten omgevallen. Rupert Murdoch liegt erop los, maar dat is geen verrassing. Er is hongersnood in Afrika, zoals dat vaker gebeurt, maar op giro 555 is al een behoorlijk bedrag gestort. Hier of daar in het vaderland is iemand doodgeslagen, maar dat hoor je vaker. En in een kippenfokkerij is brand uitgebroken waarbij 170.000 kippen het leven hebben gelaten. Morgen hier en daar zon, af en toe een bui, temperatuur omstreeks twintig graden.

Ik bewaar het portret van een kip, en face gefotografeerd. Nog meer foto’s van dieren trouwens. Een koe die wegens een mond- en klauwzeerepidemie op het punt staat geëxecuteerd te worden. Een speciaal pistool is op haar voorhoofd gericht. Ze heeft geen idee van wat er de volgende seconde zal gebeuren. Na haar zullen er nog vierduizend volgen. Een kalf dat uit een veewagen over een loopplank de vrijheid inspringt. Wie zegt dat dieren geen gezichtsuitdrukking hebben? Dit beest kijkt buitengewoon monter. Zijn begeleiders hebben het gezien. Ze lachen mee. Een paard, in Bagdad dodelijk door bomscherven getroffen, liggend in een plas bloed, in de laatste seconden van zijn aardse leven. Aan zijn gezicht zie je dat hij het weet. Een stuk of twintig omstanders beseffen wat er gebeurt, maar ze staan machteloos. Een hond die op een snikhete dag door de bazin wordt afgesproeid. Wat kijkt dat beest dankbaar. De groep van honderdtwintig paarden die in november 2006 door het opkomende water bij het Friese Marrum was ingesloten. Je kunt hun gezichten niet zien, maar ze gedragen zich kalmer dan mensen in een overeenkomstige situatie.

Ten slotte de rat die zich in een doolhof regelrecht naar de uitgang knaagt. Jammer genoeg is dat niet echt gebeurd, het is de reclame van een of ander adviesbureau, maar toch heb ik dit plaatje uitgeknipt. Het is de perfecte illustratie van het fenomenologisch beginsel dat volgens de grondlegger Edmund Husserl (1859-1938) deze stroming kenmerkt: Das reine Zu-den-Sachen-selbst-gehen. De meeste ratten zijn intelligente, rusteloze dieren, hoewel er ook heel domme en luie zullen zijn. Het best kun je ze zien in de Parijse metro en de subway in New York als je op de trein staat te wachten. Het doel van deze fenomenologische rat is de vrijheid. Geen poespas van een doolhof. Je regelrecht naar de uitweg knagen. Daar zouden veel mensen nog een voorbeeld aan kunnen nemen.

Nu verder over de kip, waarschijnlijk het meest uitgebuite en mishandelde dier van de schepping. Dat heb ik pas langzaam beseft. Als kleine jongen woonde ik naast een familie die een hok met een stuk of tien kippen en een haan had. Elke ochtend werd ik wakker van hun getok en gekraai. Ik wilde ook kippen, timmerde om te beginnen in de tuin een hok. Mijn moeder zwichtte. Ik kreeg twee kippen met wie ik de beste maatjes werd. Tegelijkertijd hoorde kip met appelmoes tot mijn lievelingsgerechten. De tegenstelling tussen dierenliefde en tafelgenot viel me toen nog niet op.

Onvermijdelijk komt voor ieder kind de eerste kennismaking met de dood. Een van mijn kippen stierf van ouderdom. Die komt in de kippenhemel, zei mijn moeder. Ze kon wel gelijk hebben, maar toch was ik diep bedroefd. Ik begroef de vogel en zong er een somber, eigengemaakt lied bij. Daarna is ook de andere kip verdwenen, ik weet niet meer op welke manier, maar in ieder geval niet in de pan. Bent u met lezen tot hier gekomen? Ik kan me voorstellen dat u het een geweldig geouwehoer vindt, maar ik moet verder, ter wille van de kip.

Als ik van iets spijt heb, is het dat ik geen vegetariër ben geworden, zei Harry Mulisch. Als ik het met een van zijn uitspraken eens ben, dan deze. De vader van mijn moeder was slager, ook onder rabbinaal toezicht. Zo komt het dat ik koeien op deze vrome wijze heb zien slachten. Voor de toeschouwer al geen pretje en voor de koe helemaal niet. Maar ik bleef biefstuk eten. In Amerika eten de beter gesitueerde families met Kerstmis, dat heilige feest, kalkoen. Naar traditie krijgt één kalkoen van de president gratie, dat komt ook op de televisie, en dit dier mag tot zijn laatste snik in een comfortabel hok wonen. Wat een arrogantie. Een president die onder een lacherige belangstelling even voor opperwezen speelt.

En nu deze 170.000 verbrande kippen, waarvan de journaalredacties vonden dat ze een berichtje waard waren. Een enkele keer, in een programma dat door dierenvrienden is gemaakt, krijg je een kijkje in het dagelijks leven van de kip. Ze slijten hun bestaan in vernuftig ingerichte concentratiekampen, worden dan met evenveel vernuft massaal geslacht en komen ten slotte op je bord terecht. Tenzij er brand uitbreekt. Stel je je die megacatastrofe voor. Een Hiroshima, Dresden, Rotterdam voor de kippen. Het is uitgesloten, maar soms denk ik: wat zou er met ons mensen gebeuren als de kippen de macht overnamen?