Plagiaat van niet-bestaand woord

The velluvial matrix?

Toen die woorden vielen in de toespraak van faculteitsdekaan Philip Baker herinnerden een paar net-afgestudeerde artsen van de University of Alberta in zijn gehoor zich iets. Baker zou toch niet?

Een paar pakten hun iPhone, googelden en vonden de tekst die schrijver-chirug Awan Gawanda een jaar eerder uitsprak. Dat was bij een soortgelijke bijeenkomst, tijdens het feestje voor de net-afgestudeerde artsen van Stanford’s School of Medicine.

“Op een paar kleine veranderingen na was het woord voor woord dezelfde toespraak”, zei medisch student Jonathan Zaozirny later tegen CBC News. “Hij had Stanford Medical School veranderd in University of Alberta Medical School en liet een paar regels weg over Medicare.” Dat is het ziekenfondssysteem dat de Verenigde Staten wel hebben, maar Canada niet.

Maar de voorbeelden over medische ongelukjes die vrouw en kinderen overkwamen, waar Gawanda over vertelde, die herhaalde dekaan Baker alsof het over zijn eigen gezin ging. Nergens in zijn toespraak verwees Baker naar Gawande.

Gawanda is een chirurg die bekend is door boeken (in Nederlandse vertaling zijn verkrijgbaar zijn ‘Beter. Een chirurg over presteren’ en ‘Het checklistmanifest’) en essays over falende artsen, een falend gezondheidszorgsysteem en het vermijden van fouten. Gawanda is medewerker van het tijdschrift The New Yorker. Zijn toespraak ‘The Velluvial Matrix’ staat er online.

Gawande’s grap over de velluviale matrix deed Baker waarschijnlijk de das om. Het is een niet-bestaande medische term die Gawande gebruikte in een rijtje medische geheimtaal die iedere afgestudeerde moet kennen. Dus iedere toehoorder voelde zich betrapt.

‘Ok, de velluviale matrix bedacht ik zelf,’ zei Gawande, toen in 2010, ‘maar de velluviale matrix klinkt als iets dat je zou moeten kennen, nietwaar?’ Baker liep ermee in de val.

Baker heeft de vers-afgestudeerden en Gawande zijn excuses aangeboden, maar dat was niet genoeg. Bakers feestrede was zo’n duidelijk voorbeeld van gesproken plagiaat en onacademisch gedrag dat de dekaan uiteindelijk niets anders overbleef dan aftreden. Hij blijft voorlopig hoogleraar en is vier maanden met verlof. Ondertussen stelt de universiteit nog een onderzoek in.

Wim Köhler