Amerika geeft Europa lesje vernieuwingsdrang

De Amerikaanse techsector toont goede cijfers, die van Europese branchegenoten vallen tegen. Apple en IBM bewijzen dat het loont jezelf tijdig opnieuw te vinden.

Een week met halfjaarrapportages toont de verschillen tussen de Amerikaanse en Europese technologiebedrijven. In de VS breken Apple, Microsoft, Intel, IBM en Google hun eigen omzetrecords, maar Philips, Nokia en TomTom zijn in mineur. Ook voor KPN, dat dinsdag kwartaalcijfers rapporteert, zijn de voortekenen ongunstig.

Afgaande op de reacties van beleggers steken twee bedrijven er positief uit: Apple en IBM. Het zijn de grondleggers van de moderne computer maar ze zijn ook allebei diezelfde computer ruimschoots ontgroeid. IBM verkocht zijn pc-divisie in 2004 en concentreert zich op software, advieswerk en hightech-toepassingen. Apple-baas Steve Jobs schrapte op zijn beurt in 2007 het woord ‘Computer’ uit de bedrijfsnaam en kondigde het post-pc tijdperk aan. Afgelopen kwartaal verkocht Apple 9,3 miljoen iPads, twee keer zoveel als gewone Macs. Met iPhones en iPads haalt het technologiebedrijf driekwart van zijn omzet en winst. De waarde van een aandeel Apple tikte afgelopen week bijna de magische grens van 400 dollar aan. Apple zit op 76 miljard (!) aan cash en de vraag is waar dat naar toe gaat. Jobs schijnt een oogje te hebben op videodienst Hulu.

Voor het honderdjarige IBM ligt ook een historisch hoogtepunt op de beurs binnen handbereik: 200 dollar per aandeel. Een mooie beloning omdat Big Blue zichzelf na een eeuw nog weet te vernieuwen.

Een andere grondlegger van de moderne pc is Microsoft. Met Windows gaat het minder, maar Microsoft boort nieuwe markten aan met de Xbox en blijft volharden in zijn strijd met Google dankzij deals met Facebook en Skype. Office 365 (webversie van de kantoorsoftware) is een rechtstreekse concurrent van de belangrijkste melkkoe, Office 2010. Beter zelf kannibaliseren dan dat Google omzet wegkaapt, vindt Microsoft-baas Steve Ballmer.

De technische innovatie in Europa staat in het kader van moeizame transities. Philips kijkt terug op een traditie van 120 jaar uitvinden, maar de lichtdivisie heeft moeite de stap naar kant en klare led-armaturen te maken. In de consumentendivisie stoot Philips de belangrijke maar verlieslijdende tv-tak af. Wat komt er voor in de plaats? Waarschijnlijk niets. Na de Senseo koffiemachine heeft Philips op consumentengebied geen ‘hit’ meer gescoord en Philips topman Van Houten wil de nadruk leggen op research voor zakelijke klanten.

TomTom had wel een enorme consumentenhit in handen. Maar de smartphone dreigt als ultiem alles-in-één apparaat de losse tomtom overbodig te maken. TomTom moet weer geld gaan verdienen met software in plaats van hardware en dat gaat gepaard met omzetverlies.

Nokia, tot voor kort een belangrijke concurrent van TomTom, wordt fijngeperst tussen Google en Apple. De Finse telefoonmaker ging deze week onderuit met cijfers waarover zelfs topman Stephen Elop zijn teleurstelling niet kon onderdrukken. Nokia is het innoveren van de eigen telefoonsoftware moe en stapt aan boord bij Microsoft.

Het meest vreemde voorbeeld van innovatie geven de twee grootste mobiele providers in Nederland, KPN en Vodafone. Jarenlang lokten ze klanten met goedkoop internet en smartphones. Nu schroeven ze – verdacht snel na elkaar – de dataprijzen op: omdat consumenten het mobiele web beginnen te ontdekken, is het bedrijfsmodel opeens in gevaar. Na de zomer moeten smartphoneklanten die data willen verbruiken ook verplicht grote hoeveelheden belminuten en sms’jes afnemen. Heel vernieuwend.