Afscheid met lach van 'de Kraaij'

Johnny Kraaijkamp, de acteur en komiek die zondag overleed, is gisteren in theater DeLaMar herdacht door publiek en collega’s. „Dat het publiek van me houdt, dat is nu eenmaal zo.”

Hij was er sinds de rigoureuze vernieuwing van het theater nog niet binnen geweest, want hij kwam nu eenmaal zelden de deur meer uit. Toch was dit zijn laatste wens, aldus de organisatie: opgebaard worden in het DeLaMar Theater, zodat zijn publiek en vakgenoten afscheid van hem konden nemen. Dat is gebeurd, gisteren. Vandaag wordt John Kraaijkamp gecremeerd – en zijn as wordt volgende week verstrooid in het water naast zijn geboortehuis aan de Bilderdijkkade.

Ook de rondvaartboot waarop de kist gisterochtend naar het theater werd vervoerd maakte al even een omweg om langs dat adres, in de Kinkerbuurt, te varen.

Enkele honderden belangstellenden, in een ordelijke rij op de stoep voor het theater, brachten gisterochtend een laatste groet aan de acteur en komiek die zondag op 86-jarige leeftijd overleed. Dat de rij niet langer was, zoals bij Ramses Shaffy en Jos Brink, heeft wellicht te maken met het feit dat Kraaijkamp allang niet meer in Amsterdam woonde – en dus geen vertrouwde verschijning in de binnenstad meer was. Aan zijn populariteit lag het in elk geval niet; het herdenkingsprogramma dat de TROS maandagavond uitzond trok ruim 1,6 miljoen kijkers. Zelf zei hij een paar jaar geleden, tegen Ivo Niehe: „Dat het publiek van me houdt, dat is nu eenmaal zo.”

’s Middags volgde een besloten herdenkingsbijeenkomst die met theatraal gevoel de titel De laatste voorstelling had gekregen. De organisatie was in handen van het theaterbedrijf van Joop van den Ende, waar Kraaijkamp de laatste vijftien jaar van zijn carrière werkte. In totaal speelde hij mee in 1.500 voorstellingen in zeven verschillende stukken, zo heeft Van den Ende uitgerekend.

Maar zo besloten was die bijeenkomst in de Mary Dresselhuyszaal – de kleinste van de twee DeLaMar-theaters – nu ook weer niet: het programma werd rechtstreeks op de televisie uitgezonden.

In alle terugblikkende speeches, op het met grote boeketten gedecoreerd podium waarop de kist van de overledene in het midden stond, overheerste een lichte toon. Verwijzend naar een paar lege stoelen in de zaal oogstte zoon en collega-acteur Johnny Kraaijkamp jr de eerste lach van de middag met de opmerking: „Het is een vreemd gevoel hier naast mijn vader te staan – en dat de zaal niet uitverkocht is.”

En de tweede lach kwam toen hij melding maakte van het persoonlijke condoleancetelegram dat de familie heeft ontvangen van koningin Beatrix en, met een blik naar de kist, zei: „Ja, daar ben je stil van, hè?”

Kraaijkamp jr, die na afloop liet weten dat hij de toevoeging junior voortaan achter zijn naam zal weglaten, sloot zijn optreden af met een videofragment waarop wijlen Willy Alberti belcanto zong. Toepasselijk, want Alberti en Kraaijkamp waren op hun dertiende, tijdens de bezetting, elkaars rivalen als jongenssopraantjes – en bleven later bevriend.

Een andere vriend, de galeriehouder Lex Daniëls, vertelde dat hij de broze Kraaijkamp een paar dagen voor diens dood nog had bezocht in het Rosa Spierhuis in Laren, waar „de oude Kraaij” de laatste jaren woonde. Na het afscheid stonden Daniëls en zijn vrouw al bij de lift, toen ze een ijselijke kreet uit Kraaijkamps kamer hoorden komen. Geschrokken keerden ze naar de kamer terug: wat was er met hun vriend aan de hand? Die grijnsde en zei: „Nee, zo maar.”

Joop van den Ende kondigde aan dat een van de foyers in DeLaMar binnenkort de naam John Kraaijkampfoyer zal krijgen en dat er dan ook een borstbeeld komt te staan. Het applaus dat daarop volgde, was tevens bedoeld voor de overledene.