We kunnen meerdere keren afscheid nemen

Uit de NRC Next serie Iedereen leest in.. Deze week een boekbespreking vanuit Frankrijk. Dirk Vandenberghe over het nieuwste boek van de bekende neuropsychiater David Servan-Schreiber en zijn strijd tegen zijn hersentumor. 

Is het een opbeurend boek? Of erg deprimerend? De meningen zijn verdeeld, maar iedereen vindt in On peut se dire au revoir plusieurs fois (We kunnen meerdere keren afscheid nemen) wel een of meerdere passages om zijn mening te staven. Het boek is het persoonlijke relaas van de bekende neuropsychiater David Servan-Schreiber (50), die in 2010 te horen kreeg dat de hersentumor waarvan hij eerder was genezen toch opnieuw was uitgezaaid.

Servan-Schreiber schreef eerder twee wereldwijde bestsellers die ook in het Nederlands werden vertaald, als Antikanker en Uw brein als medicijn. Het tweede is een medisch wat omstreden boek waarin Servan-Schreiber beschrijft hoe je door controle te krijgen over je emotionele brein ‘moderne’ ziektes als stress en depressie kunt genezen. Servan-Schreiber zet zich overigens niet af tegen de traditionele westerse geneeskunde, of geneesmiddelen, maar ziet in oosterse middelen en de ‘innerlijke kracht’ wel aanvullingen om sneller te genezen. In Antikanker vertelde hij hoe hij zijn innerlijke kracht gebruikte om sneller van zijn hersentumor te genezen.

Maar in juni 2010 werd Servan-Schreiber opnieuw ziek, bijna twintig jaar nadat voor het eerst kanker bij hem was vastgesteld. Een jaar later ligt zijn persoonlijke relaas in de winkel, en is het opnieuw een verkoopsucces. Servan-Schreiber toont in het boek begrip voor zijn critici, maar zegt dat hij nooit heeft beweerd dat er een mirakeloplossing bestaat voor kanker. Het toont aan wat voor gemene, moeilijk te bestrijden ziekte dit is, zei hij, traag sprekend en half verlamd, in een interview met weekblad Le Nouvel Observateur.

Servan-Schreiber verdedigt zich tegen de kritiek die hij kreeg en probeert voor zichzelf de vraag te beantwoorden waarom de kanker bij hem terugkwam terwijl hij toch leefde volgens de methode die hij in Antikanker beschreef. Hij meent dat hij het zonder zijn innerlijke kracht nooit 19 jaar lang had uitgehouden. Het leest als een zelfverantwoording.

Maar daarin schuilt slechts gedeeltelijk het verkoopsucces van het 160 pagina’s tellende boek. Het is ook het verhaal van een man die dankbaar is voor zijn leven, ondanks zijn ziekte, en op die manier mede-patiënten en hun familieleden een hart onder de riem steekt. Het is sentimenteel op een niet-vulgaire manier, het laat je meeleven met een slachtoffer zonder je het gevoel te geven een ordinaire voyeur te zijn. Een groot schrijver is Servan-Schreiber helaas niet, wel een positief ingesteld en moedig mens. En zelfs al is de kanker na twintig jaar weer terug en moet Servan-Schreiber afscheid nemen, toch spreekt hij de hoop uit dat het niet de laatste keer is. Het is die opbeurende boodschap die Servan-Schreiber wilde meegeven, ook al is het misschien zijn laatste.

Dirk Vandenberghe