Politieke pantser van Berlusconi kraakt

Voor het eerst in decennia is woensdag een Italiaans Kamerlid gearresteerd.

Dat kon, omdat de Lega Nord afstand neemt van de in het nauw gedreven premier.

In een dramatische zitting heeft het Italiaanse Huis van Afgevaardigden woensdagavond ingestemd met de arrestatie van Kamerlid Alfonso Papa, een partijgenoot van premier Silvio Berlusconi die wordt verdacht van vriendjespolitiek en afpersing. De helft van Berlusconi’s coalitiepartner Lega Nord stemde voor Papa’s arrestatie. Hierdoor is de regering verder verzwakt.

„Een schande, krankzinnig, via hem (Papa) proberen ze mij te raken”, zou de premier hebben geschreeuwd tegen zijn naaste partijgenoten, bijeengeroepen voor crisisberaad in zijn Romeinse residentie Palazzo Grazioli. „Nu lopen we allemaal het risico de bak in te draaien”, had Osvaldo Napoli, een vertrouweling van de premier, direct na de stemming geroepen.

De uitslag was een grote verrassing voor Berlusconi. Zijn hele regeerperiode heeft de Lega Nord hem gesteund als hij op zichzelf toegeschreven beschermingswetten ter stemming liet brengen. Eerdere verzoeken van justitie om corrupte parlementariërs te arresteren, werden allemaal afgewezen. Zelfs ten tijde van Tangentopoli, het steekpenningenschandaal in 1992 dat de Italiaanse politiek op zijn grondvesten deed trillen, beschermden Kamerleden elkaar tegen justitie. Maar nu moet Berlusconi – die zelf is verwikkeld in vier strafzaken – toezien hoe zijn parlementaire pantser dreigt te verbrokkelen.

„Vandaag is een zwarte dag”, zei Berlusconi’s fractievoorzitter Fabrizio Cicchitto in het Huis van Afgevaardigden. „De zwartste dag sinds het aantreden van deze regering.” Volgens politiek commentator Massimo Franco van de Corriere della Sera is Berlusconi’s positie verder verzwakt „door een parlementszitting die juist zijn gave om te overleven opnieuw had moeten bevestigen”.

Het was de meest dramatische vergaderdag sinds jaren, met oud-magistraat Alfonso Papa in de hoofdrol. Nadat Papa in de ochtend in de kerk had gebeden om kracht, richtte hij zich ’s middags in een emotioneel betoog tot zijn collega’s die over hem moesten oordelen: „Het meest verschrikkelijke moment van de laatste dagen was dat ik mijn zoontjes van tien en twaalf heb moeten uitleggen dat papa dit weekend misschien niet thuiskomt”, zei hij verwijzend naar zijn mogelijke arrestatie.

Papa wist vooral zijn vrouwelijke partijgenoten tot tranen te roeren. De geëmotioneerde Maria Rosaria Rossi, die veel feestjes voor Berlusconi organiseerde, zette een zonnebril op. Maar het grootste deel van de Kamerleden van de Lega Nord bleek onverbiddelijk en stemde, met de oppositie, vóór de arrestatie van Papa. Voordat hij werd opgesloten in een Napolitaanse cel, liet hij weten zich als een „politiek gevangene” te voelen.

De „ontrouw” van de Lega is het gevolg van een interne crisis. Ze is begin jaren negentig opgekomen, profiterend van de groeiende afkeer van de corrupte en potverterende politici in Rome. Maar nu verwijt haar achterban partijleider Umberto Bossi dat hij zelf deel is gaan uitmaken van de Romeinse kliek die zichzelf de baantjes en privileges toespeelt. Lega-minister van Binnenlandse Zaken Roberto Maroni verwoordt die onvrede en mobiliseerde ruim de helft van zijn partijgenoten om vóór arrestatie van Papa te stemmen.

Ook in de Senaat werd gestemd over het arresteren van een parlementariër. Het ging om de van corruptie verdachte Alberto Tedesco van de Democratische Partij. Nota bene Tedesco zelf, en zijn partij vroegen de Senaat om in te stemmen met zijnarrestatie. Maar dat gebeurde tot ieders verbazing niet. De senatoren van Berlusconi’s partij redden hem. Hierdoor konden Berlusconi’s kranten gisteren de linkse oppositie verwijten van het „meten met twee maten”.

De Italianen hebben de buik meer dan vol van dit soort taferelen. Een ex-medewerker van het Huis van Afgevaardigden opende dit weekend een Facebookpagina, waarop hij alle misstanden in het parlement aan de kaak stelt. Hij noemt zich Spider Truman en wil anoniem blijven. Hij verhaalt van politie-escortes voor vrouwen van parlementariërs die gaan winkelen, Alitalia dat volksvertegenwoordigers gratis laat vliegen, grote kortingen op mobiele telefoonabonnementen en auto’s. Er zouden zelfs parlementariërs zijn die de verzekering oplichten, door te zeggen dat hun laptop is gestolen.

In een paar dagen verzamelde Spider Truman meer dan 350.000 fans. Sommige media noemden hem al de Italiaanse Assange. Maar hij onthult nauwelijks nieuwe feiten. Hij somt op wat Italianen al lang weten. Hij doet dit echter op een moment dat het parlement gedwongen door de crisis besloot tot een bezuiniging van 47 miljard euro. Vanaf 2014 gaat die ombuiging elke Italiaanse familie minstens 1.000 euro per jaar kosten, terwijl de zittende parlementariërs nauwelijks inleveren.