Op weg naar het einde, met Silvio en Rupert

Twee van de langst regerende mediamagnaten in Europa zijn in hun eigen slotscènes beland. En een ding is zeker: dit wordt geen happy end.

Strikt genomen is natuurlijk alleen de Italiaanse minister-president Silvio Berlusconi een regerende media-mogul, maar gezien zijn invloed geldt de typering ook voor Rupert Murdoch en diens kranten, zoals het nu opgeheven zondagsblad News of the World en The Times.

De opkomst en nabije ondergang van Berlusconi en Murdoch hebben frappante parallellen.

Beide zijn buitenstaanders die inbraken in het establishment. Zij braken elk de macht van vermolmde instituten en structuren, respectievelijk de politieke macht van de Italiaanse christen democraten en de hindermacht van de drukkersvakbonden op Fleet Street.

Zij ontlenen hun greep op politici en hun fortuin aan hun feilloze gevoel voor de populaire smaak. Zeker Murdoch wist twee ogenschijnlijke tegenstellingen knap te gelde te maken. Als chef van het mondiale mediabedrijf Newscorp was hij een geziene gast van Britse regeringsleiders van beide grote partijen en een prominent lid van de bezittende klasse. Maar als grootaandeelhouder profiteerde hij van het redactionele beleid van een krant als News of the World die juist ‘leden’ van de politiek en sport elite te kijk zette.

Extra pijnlijk is dat zij de afgelopen weken in de steek worden gelaten door andere ‘bovenbazen’ uit de internationale zaken- en geldwereld. De sluiting van News of the World was een feit toen grote adverteerders uit het bedrijfsleven zonder pardon afhaakten. Vervolgens lieten ook vermogensbeheerders de aandelen van Newscorp vallen. De internationale geldbeheerders getuigden in dezelfde week van een vertrouwenserosie in de kredietwaardigheid van Italië en daarmee van het leiderschap van Berlusconi.

Murdoch kent de vernedering van een schuldencrisis. Het overviel hem al in 1991. Opeens veranderen je geldschieters die daarvoor je miljardenovernames soepel financierden van ‘vriend’ in ‘vijand’ en ben je gedwongen je strategie te wijzigen.

Berlusconi’s schuldencrisis is hier en nu. Hij zit er middenin. In meerdere rollen: als politicus in de Europese en de Italiaanse schuldencrisis, als zakenman in de schuldencrisis bij tv-productiebedrijf Endemol, waarin hij heeft geïnvesteerd via zijn bedrijf Mediaset. Uit de jaarverslagen van Mediaset blijkt dat de investering in Endemol in drie jaar tot nul is afgeschreven, een aderlating van bijna 500 miljoen euro.

Een Murdoch-krant als the Sun zette de meisjes op pagina 3 waar Burlusconi nu mee in problemen is gekomen.

Murdoch en Berlusconi hebben ieder de onderzoeksrechters op de hielen. Tegen Berlusconi lopen vier rechtszaken. Twee weken geleden moest hij 560 miljoen euro schadevergoeding betalen aan rivaal Carlo De Benedetti wegens omkoping van een rechter.

Als News of the World inderdaad de telefoons van ongeveer 3.800 Britten heeft afgeluisterd en Newscorp per gedupeerde gemiddeld 100.000 pond betaalt, kost dat 430 miljoen euro.

Zij zijn ondernemers in een familiebedrijf. De opvolging van de pater familias verloopt traditioneel problematisch. Zulke ondernemers weten van geen wijken. Zij voelen zich onmisbaar. Soms is vadermoord de ontknoping. Ik heb dit bedrijf 57 jaar geleid, zei Murdoch deze week tegen een Britse parlementscommissie en „in alle eerlijkheid ben ik de beste persoon” om zaak op te ruimen.

Langer werken is goed voor de samenleving en stimuleert de vitaliteit van de meeste mensen, maar Murdoch (80) en Berlusconi (74) laten zien dat je kunt overdrijven.

MENNO TAMMINGA