Belgische koning geeft politici donderpreek

De felheid en boosheid van de koning hebben veel mensen verrast.

Bij een feestrede passen geen gebalde vuisten. Maar koning Albert II hield dan ook geen feestrede. In een toespraak die als dramatisch en ongekend fel werd omschreven, benadrukte de koning – soms met zijn vuist op tafel – dat de slepende kabinetsformatie grote risico’s met zich meebrengt voor België.

De verkiezingen van 13 juni vorig jaar zijn al meer dan vierhonderd dagen geleden en nog steeds is er geen zicht op een regeerakkoord. Zo kan het niet langer, zei de koning in feite. Geërgerd dat hij het moest herhalen, citeerde de 77-jarige koning uit zijn eigen kerstboodschap: „Het moment is daar, waarop de ware moed erin bestaat, vastberaden het compromis na te streven dat bijeenbrengt en de tegenstellingen niet verscherpt.”

Hij riep de Vlamingen en de Walen op om hun politici onder druk te zetten om een akkoord te bereiken, en ook om zich minder vijandig op te stellen. „De burgers moeten niet alleen hun vertegenwoordigers aansporen moedige besluiten te nemen. Ze moeten zich ook inspannen om een grotere verstandhouding tussen onze gemeenschappen tot stand te brengen. De ander tegemoetkomen, zijn taal spreken, belangstelling tonen voor zijn cultuur, hem beter leren begrijpen.”

De felheid van de koning en zijn zichtbare boosheid hebben de meeste mensen verrast. Historicus Mark van den Wijngaert constateerde in het VRT-journaal: „Op lichamelijk, noch inhoudelijk vlak heb ik de koning al zo scherp geweten.”

Op de dag dat België de troonsbestijging herdenkt van Leopold, de eerste Belgische koning, zouden politici en burgers zich meer bewust moeten zijn van de risico’s die het land loopt is de boodschap van Albert. Hij waarschuwde dat dalend vertrouwen in de politiek kan leiden tot „een vorm van poujadisme” – een verwijzing naar een Franse populistische beweging uit de jaren vijftig.

Leider Bart de Wever van de Vlaams-nationalistische N-VA verweet de koning „de strategie van de Franstaligen te volgen”. Hij zei dat de Vlaamse christen-democraten zich mede door deze toespraak hebben laten overhalen toch met de Waalse formateur Di Rupo te onderhandelen, op voorwaarde dat hij vier gevoelige punten uit zijn plan schrapt. De Wever wees de onderhandelingsvoorstellen van Di Rupo al af, omdat ze onvoldoende tegemoetkomen aan Vlaamse eisen. (NRC)