Nieuwe kieswet in Egypte: geen internationale waarnemers

Betogers op het Tahir-Plein in Kairo, deze week. Foto Reuters

Gisteren werd in Egypte een nieuwe kieswet gepresenteerd, in het kader van de verkiezingen die voor het einde van het jaar moeten gaan plaatsvinden. Er kwam direct kritiek van activisten op de wet, omdat de militaire leiders van het land besloten om geen internationale waarnemers toe te laten. Volgens de activisten roept dit vragen op over de transparantie van de verkiezingen. Vandaag werd een nieuw kabinet beëdigd, dat tot stand kwam onder druk van betogers die snellere veranderingen eisen. In hun ogen durft het huidige militaire regime geen afstand te nemen van het voormalige regime, zo meldt persbureau AP.

Hoe staat het ervoor met de hervormingen in Egypte, waar Mubarak in februari aftrad na de grootschalige betogingen, maar de betogers het Tahir-plein inmiddels alweer bevolken. Drie vragen:

Waarom geen internationale waarnemers?

De nieuwe kieswet staat geen internationale waarnemers toe. Egyptische rechters zullen die taak op zich nemen. Het toelaten van internationale waarnemers wordt gezien als een schending van de soevereiniteit van het land, zegt Midden-Oostenredacteur Carolien Roelants: “Een typische Egyptische reactie.”

De laatste verkiezingen, die in november plaatsvonden, verliepen volgens oppositie en waarnemers frauduleus. Waarnemers hadden maar weinig macht en bijna alle oppositiepartijen trokken zich terug. Het vormde de opmaat tot de grootschalige betogingen die uiteindelijk het vertrek van Mubarak tot gevolg hadden. In 2005 waren de rechters ook waarnemer bij de verkiezingen. Ook deze verkiezingen verliepen frauduleus, maar lang niet zo erg als de verkiezingen van vorig jaar, zegt Roelants: “De rechters hebben geen slechte naam.”

Waar gaan de verkiezingen om?

De verkiezingen, zijn voor het Lager- en Hogerhuis tegelijk, het nieuwe parlement. De uitslag hiervan zal dus belangrijk zijn voor de verdere toekomst. Volgens Roelants is het de vraag hoe conservatief de Egyptenaren zullen stemmen. Eén miljoen Egyptenaren betoogden op het Tahirplein. Maar het is de vraag wat de 81 miljoen anderen willen. Of de aanpak van corruptie en het invoeren van democratische hervormingen bij iedereen zo hoog op de agenda zullen staan is niet zeker. Het verbeteren van de economische situatie wordt wellicht gezien als een belangrijker thema. Grote aantallen Egyptenaren leven onder de armoedegrens. “Het beeld van het plein, van mensen met iPhone’s en Facebook geldt niet voor heel Egypte”, zegt Roelants. Ze verwacht dat het Moslimbroederschap veel stemmen zal krijgen.

Roelants beschrijft het kiessysteem als ingewikkeld. Zo zal de helft van de zetels verdeeld worden via de politieke partijen en de helft via individuele kandidaten. De verwachting is dat die zich later zullen aansluiten bij de partijen. Maar hierdoor zullen ook familiebanden en regionale binding een rol gaan spelen.

Wanneer gaan de verkiezingen precies plaatsvinden?

September was de eerste streefdatum, maar dit werd uitgesteld. De nieuwe politieke partijen wilden meer voorbereidingstijd. Vervolgens werden de maanden oktober en november genoemd. Nu wordt er gesproken over het einde van het jaar.