Een Grieks bankroet hoeft niet fataal te zijn

Bereidt de Europese Centrale Bank (ECB) zich voor op een u-bocht? Proberen erachter te komen wat de bank denkt lijkt soms op de befaamde kremlinologie uit de tijd van de Sovjet-Unie. Toch zijn er tekenen die erop duiden dat de harde lijn van de ECB dat Griekse staatsobligaties in geval van een Grieks staatsbankroet niet langer als onderpand zullen worden aanvaard, bij nader inzien niet zo onbuigzaam is.

De regeringen van de eurolanden willen dat crediteuren uit de private sector een rol gaan spelen in de komende steunoperatie voor Griekenland – een stap die door de kredietbeoordelaars waarschijnlijk als een ‘technisch’ faillissement van Griekenland zal worden beschouwd. Als de ECB vervolgens zou weigeren Griekse staatsobligaties als onderpand te aanvaarden, zouden de Griekse banken heel snel daadwerkelijk failliet kunnen gaan.

Maar zo hoeft het niet te gaan. Om te beginnen rept het ECB-verdrag louter over de noodzaak van ‘adequaat onderpand’ – een rekbaar concept. Ook heeft de bestuursraad van de bank in het openbaar nog geen standpunt in deze zaak ingenomen.

Hoewel individuele leden van deze raad wél hebben aangegeven hoe ze hier tegenaan kijken, zijn hun inzichten genuanceerd. De Oostenrijker Ewald Nowotny is het dichtst in de buurt van een u-bocht gekomen door te stellen dat sommige soorten zeer kortstondige, selectieve faillissementen geen grote negatieve gevolgen hoeven te hebben. Hij heeft ook duidelijk gemaakt dat het aan de ECB zelf is, en niet aan de kredietbeoordelaars, om te beslissen welk onderpand zij wel of niet accepteert.

Zelfs in de uitspraken van Jean-Claude Trichet zit nog wel enige speelruimte. De ECB-voorzitter lijkt de kwestie van het onderpand tot deze week niet in het openbaar aan de orde te hebben gesteld. Hij heeft gezegd dat de centrale bank staatsobligaties van een technisch failliet Griekenland niet als ‘normaal’ onderpand zou kunnen accepteren, maar er vervolgens op gewezen dat de bank het toch zou kunnen aannemen, mits de betrokken regeringen het onderpand op een aanvaardbare manier zouden presenteren.

Bovendien heeft Mario Draghi, die in november Trichet opvolgt, zich in het openbaar nog helemaal niet over de kwestie uitgelaten. Dat betekent dat hij zijn eigen woorden niet zal hoeven inslikken als er echt sprake zou zijn van een u-bocht.

De ECB zal niet zomaar de kraan opendraaien als Griekenland bankroet gaat. Zij zal waarschijnlijk concessies eisen. De twee belangrijkste moeten zijn dat de regeringen van de eurozone de Griekse banken van nieuw kapitaal voorzien en dat zij de ECB garanties geven voor leningen die aan deze banken worden verstrekt. Op die manier zou zij ervoor zorgen dat regeringen de kosten van reddingsoperaties zelf moeten dragen, en niet zullen proberen hetzelfde te bereiken via monetair beleid. Zo’n overeenkomst zou kunnen helpen de crisis te verzachten.

Hugo Dixon

Vertaling Menno Grootveld