Oud-nazi vrij door twijfel

Het Simon Wiesenthal- instituut houdt Kepiro (97) verantwoordelijk voor een massa-executie in 1942. Maar een Hongaarse rechter vindt het bewijs onvoldoende.

Sándor Kepiro luisterde maandag alleen naar de eerste vijf minuten van het vonnis. Nadat de 97-jarige Hongaar werd vrijgesproken van oorlogsmisdaden in Servië in de Tweede Wereldoorlog en zijn medestanders applaudiseerden, ging hij terug naar een ziekenhuis in Boedapest. Verzwakt en vrijgesproken, maar nog niet bevrijd van vervolging. De aanklagers gaan in hoger beroep.

In januari 1942 was Kepiro een van de leidinggevenden toen de Hongaarse politie in de Servische stad Novi Sad een razzia hield, als represaille voor de aanvallen door partizanen. Ruim 1200 burgers, Joden, Serviërs en Roma, werden naar de oever van de Donau gedreven en daar geëxecuteerd. De politiemannen schoten gaten in het ijs om de lijken in de rivier te laten verdwijnen. Kepiro is in de aanklacht in verband gebracht met 36 doden.

Hij ontkent niet dat hij tijdens de drie dagen durende razzia in Novi Sad was, wel dat hij schuldig is aan de massamoord. De rol van de gepromoveerde jurist blijft ook na de rechtszaak onduidelijk. De rechters spraken hem vrij bij gebrek aan bewijs. Een veroordeling in 1944 voor dezelfde misdaad door een Hongaarse rechtbank is kort daarna door het Hongaarse naziregime ongeldig verklaard en was volgens de rechters daarom nu ontoelaatbaar als bewijs. Een in de jaren veertig opgetekende getuigenverklaring van een luitenant die zelf in 1948 werd veroordeeld, is mogelijk onder druk afgelegd, en kon daarom ook niet meewegen. De rechters hielden er bovendien rekening mee dat Kepiro de eigenaren van het pension waar hij verbleef waarschijnlijk van deportatie heeft gered.

Kepiro vluchtte in 1945 naar Argentinië. Hij werkte daar in de textielindustrie en stichtte een gezin. In 1996 keerde hij terug naar Boedapest, omdat hij heimwee had. In 2006 werd hij opgespoord door het Simon Wiesenthal instituut, dat met operatie ‘laatste kans’ probeert de laatste nog levende nazi’s op te sporen en veroordeeld te krijgen. Directeur Efraim Zuroff koppelt het vonnis aan de huidige situatie in Hongarije, waar bij de laatste verkiezingen een ultrarechtse partij met neonazitrekken forse winst boekte. Volgens hem wil Hongarije de collaboratie met nazi-Duitsland nog altijd niet volledig onder ogen zien.