Onbezorgd internetten wordt een luxe

De telecomwereld kijkt gespannen toe hoe KPN de tarieven voor mobiel internet aanpast. Voor de klant wordt het er niet eenvoudiger op.

Dat wordt weer puzzelen met telefoonrekeningen en belbundels, vanaf september. Als eerste provider schroeft KPN zijn tarieven voor mobiel dataverbruik omhoog om het enthousiaste gebruik van smartphones te temperen.

Uit de prijzen die KPN gisteren aankondigde blijkt dat klanten die een nieuw contract afsluiten heel goed moeten weten hoeveel data ze verbruiken met de applicaties (‘apps’) op hun telefoon. Anders valt de rekening een stuk hoger uit. Sowieso geldt: wie onbezorgd op zijn telefoon filmpjes wil bekijken, radio luisteren, internetbellen of foto’s delen is straks veel duurder uit.

Mobiel internet wordt een luxeproduct, nadat het jarenlang voor vijf of tien euro per maand is weggegeven. De providers stopten vorig jaar al met onbeperkt mobiel dataverbruik omdat hun netwerken verstopt dreigden te raken. Dat gebeurde onder meer al bij T-Mobile.

KPN was de eerste provider die toegaf dat bel- en sms-inkomsten dalen door datadiensten als WhatsApp en Facebook waarmee gebruikers elkaar via internet berichten versturen. Dat effect was het sterkst bij KPN’s jongerenmerk Hi, maar verspreidt zich over alle doelgroepen.

„KPN heeft een voortrekkersrol maar het is niet altijd prettig voorop te lopen”, verzucht Marco Visser. De directeur van KPN’s Consumentenmarkt legt uit dat de provider nog steeds bezig is de 700 miljoen euro terug te verdienen die het in 2000 betaalde voor de umts-frequenties. „Dat is een hypotheek die we aflossen met vaste maandelijkse betalingen van onze klanten.” Het afgelopen jaar lopen de KPN-inkomsten echter terug en vergt het mobiele netwerk meer investeringen om de „data-explosie” bij te kunnen benen.

Telefoons met internetverbinding gooien de verdienmodellen in de hele telecomsector om, het eerst in Nederland. Wereldwijd gezien is bijna nergens de penetratie van datahongerige smartphones zo hoog: ruim de helft van de nieuwe toestellen valt onder die categorie. Dankzij subsidie op mobieltjes wisselen Nederlanders erg vaak van toestel en hebben ze het nieuwste van het nieuwste. KPN gaat overigens die subsidie terugschroeven met een paar tientjes per toestel.

Nog een oorzaak voor de groei van mobiel internet: nergens zijn sociale netwerken zo populair als in Nederland. Hyves telt 5,3 miljoen actieve gebruikers, Facebook 4,5 miljoen. Nederlanders zijn in vergelijking met de rest van de wereld het meest actief op Twitter en LinkedIn. „Ook onze internationale concurrenten zien Nederland als voorbeeldmarkt”, zegt Marco Visser. „En ze hebben dezelfde problemen als wij.”

Daarom gaat er een radicale streep door de standaard datalimiet van 1 gigabyte die je nu bij het allergoedkoopste abonnement kunt krijgen. Na september beginnen de databundels bij 100 megabyte. Ruim genoeg, denkt KPN: gemiddeld verbruiken KPN-klanten minder dan 200 megabyte per maand. Maar dat is een momentopname. Het is niet te voorspellen hoeveel megabytes nieuwe apps zullen verstoken. De beperkingen gelden echter alleen voor nieuwe contracten. Een klant die zijn bestaande contract niet wijzigt – en dus ook geen nieuw mobieltje krijgt – blijft onder de huidige voorwaarden bellen, sms’en en internetten. „Desnoods tot 2020”, zegt Marco Visser.

Het wrange van de nieuwe limieten is dat de hoeveelheid data niet eens zoveel druk op netwerken veroorzaakt. De umts-masten hebben vooral moeite met het verwerken van de grote hoeveelheden gelijktijdige verbindingen die smartphones leggen. Berichtendiensten als Twitter, Facebook en WhatsApp vragen continu om updates, zelfs als ze op de achtergrond draaien. Zolang providers niet filteren op het type apps blijft dit technische probleem onopgelost.

KPN filtert niet, dankzij een felle discussie over netneutraliteit die in mei losbarstte. KPN-directeur Marco Visser zette ongewild zelf de zaak op scherp door in mei te zeggen dat de provider deep packet inspection (DPI) voor zijn netwerkanalyse gebruikt. DPI kan ook toegepast worden om de inhoud van berichten te bekijken en daar zette privacyorganisatie Bits of Freedom zijn tanden in, geholpen door overbezorgde politici in Den Haag. Achteraf gezien heeft Visser spijt van de polemiek die zijn opmerking veroorzaakte. „Ik was verbaasd over de commotie, want KPN kijkt niet in berichten en zal dit ook nooit doen.”