Luxe 'kreeftendiner' vol wijn, met de gedeputeerde

Hard bewijs voor corruptie van Hooijmaijers is er niet.

Maar er komen wel steeds meer verdenkingen tegen hem, tot ergernis van de provinciale politiek.

Ze moeten er speciaal voor terugkomen van vakantie. Morgen vergaderen Provinciale Staten van de provincie Noord-Holland voor de zoveelste keer over de voormalige VVD-bestuurder die er nu al een jaar voor zorgt dat Noord-Holland het landelijke nieuws haalt.

Tot 2009 was Ton Hooijmaijers één van de belangrijkste machtsfactoren in de provinciale politiek. Als gedeputeerde Ruimtelijke Ordening en Financiën had Hooijmaijers een beslissende stem in de vele nieuwbouw- en ontwikkelingsprojecten waarbij de provincie betrokken was.

Het IJslandse bankenschandaal, waarbij de provincie 78 miljoen euro spaargeld verloor dat bij Icesave gestald was, betekende in 2009 het einde van Hooijmaijers politieke carrière. Maar daarmee werd het niet rustig rond de oud-bestuurder. Vorig jaar deden de FIOD en Rijksrecherche huiszoeking. Hooijmaijers, zo blijkt, is hoofdverdachte in een strafrechtelijk onderzoek dat draait om ambtelijke corruptie en omkoping.

Sindsdien gonst het in de provincie van de geruchten. Hooijmaijers zou hebben geprobeerd om de oppositie tegen een vastgoedproject op het terrein van de voormalige kruitfabriek KNSF bij Muiden de kop in te drukken. Hooijmaijers zou tijdens een met wijn overgoten ‘kreeftendiner’ in het Amsterdamse Apollohotel projectontwikkelaars in de ontwikkeling van het Wieringerrandmeer hebben bevoordeeld. Enzovoort, en zo verder. Toen de geruchten aanhielden, besloot het nieuwe provinciebestuur de twee grootste projecten te laten doorlichten. Vorige week verscheen het onderzoeksrapport. De onderzoekers concluderen dat er eigenlijk weinig mis was met de ‘bestuurlijke besluitvorming’ rond de Wieringerrandmeer (inmiddels stopgezet) en het nieuwbouwproject in de Bloemandalerpoler tussen Muiden en Weesp. Niet dat Hooijmaijers alles volgens de regels heeft gedaan. Voor de Wieringerrandmeer huurde de gedeputeerde op eigen houtje – en in strijd met procedures – een advocatenbureau in. Die beslissing werd naderhand goedgekeurd door Gedeputeerde Staten. Er was ook nog een akkefietje met de bemiddelaar Cor Mul, die door Hooijmaijers werd gevraagd te bemiddelen in het conflict met de gemeente Muiden over de ontwikkeling van het KNSF-terrein.

Uit onderzoek van het recherchebureau blijkt dat Hooijmaijers zakelijke banden onderhield met Mul. Maar zelfs toen een hoge ambtenaar onraad rook en er expliciet naar vroeg, ontkende Hooijmijers dat hij Mul kende. Dat was in strijd met de waarheid, zo blijkt nu.

Dat roept natuurlijk vragen op, maar het is nog wat anders dan omkoping. Het OM verdenkt Hooijmaijers ervan steekpenningen tot een bedrag van 1,8 miljoen euro te hebben aangenomen. Als dat waar is, is de affaire het zwaarste geval van omkoping uit de geschiedenis van het openbaar bestuur. Het onderzoeksrapport bevat aanwijzingen dat er wel degelijk wat aan de hand is geweest. Tijdens vertrouwelijke gesprekken hebben ambtenaren verteld over „voorvallen”, waarbij men „het handelen en gedrag van de gedeputeerde heeft ervaren als een inbreuk op het integriteitsbeleid”. Omdat de incidenten geen betrekking hadden op de opdracht – onderzoek doen naar de Wieringerrandmeer en de Bloemdalerpolder – is onderzoeksbureau ISR de meldingen niet verder nagegaan. Bovendien doet de Rijksrecherche al onderzoek.

Opvallend is dat er intern geen alarm is geslagen. De ambtenaren, zo schrijven de onderzoekers, waren wel doordrongen van het belang van bestuurlijke integriteit, maar „voelen zich niet voldoende vrij om mogelijke integriteitissues te melden”. Ambtenaren hadden het gevoel dat de provinciesecretaris niets met hun meldingen deed. Als dat wel gebeurde, dan werden schendingen in hun ogen ‘toegedekt’ door Gedeputeerde Staten en Commissaris van de Koningin Borghouts (GroenLinks). De onderzoekers spreken van een „communicatiekloof” tussen de commissaris en zijn ambtenaren.

Kort nadat Hooijmaijers in 2009 moest aftreden vanwege de Landsbanki-affaire, moest Borghouts zelf het veld ruimen, omdat hij door de vingers had gezien dat Hooijmaijers circa 3.000 euro had uitgegeven met de provinciale creditcard zonder dat hij bonnetjes kon overleggen. Zijn opvolger, oud-VVD-minister Johan Remkes, heeft inmiddels aangekondigd dat álle projecten waar Hooijmaijers mee te maken heeft gehad, nog eens grondig moeten worden onderzocht. Codenaam van het onderzoek: ‘Operatie Schoon Schip’.