Honger in Hoorn van Afrika

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, heeft vandaag de wereld opgeroepen om hulp te verlenen aan de elf miljoen inwoners van de Hoorn van Afrika die door aanhoudende droogte lijden aan hongersnood. Anderen gingen haar voor met aansporingen aan potentiële donateurs, zoals de Nederlandse staatssecretaris voor ontwikkelingssamenwerking, Ben Knapen (CDA), die gisteren in Noord-Kenia het vluchtelingenkamp Dabaab bezocht.

De Verenigde Naties hebben vandaag delen van Somalië gedefinieerd als gebieden waar hongersnood heerst. Daarmee is het ‘officieel’. De VN gebruiken deze term als dagelijks per 10.000 inwoners twee volwassenen of vier kinderen van de honger sterven en 30 procent van de bevolking ernstig ondervoed is.

En dat in een onmogelijk, vrijwel onregeerbaar land als Somalië, deel van de Hoorn van Afrika, het schiereiland waartoe ook Ethiopië, Eritrea, Kenia en Djibouti behoren. Een land waarvan het midden en het zuiden grotendeels in handen zijn van een radicaal-islamitische terreurorganisatie, Al-Shabaab. In het Keniase vluchtelingenkamp Dabaab is eigenlijk plaats voor 90.000 mensen, maar er zitten 400.000 Somalische vluchtelingen.

Volgens de hulporganisatie Oxfam is er 800 miljoen dollar (565 miljoen euro) nodig om de mensen in de Hoorn van Afrika te helpen. De VN komt uit op 1,1 miljard euro. Dat geld is er nog lang niet. De Nederlandse Staat heeft 15 miljoen euro uitgetrokken; de staatssecretaris hoopt dat de bevolking daar het nodige aan toevoegt via gironummer 555.

Hier en daar is Knapens oproep met cynisme ontvangen. Maakt hij geen deel uit van een kabinet dat zo snoeit op ontwikkelingssamenwerking? Dat is een veel te simpele gedachtengang. Zelfs de PVV, de gedoogpartner van het VVD/CDA-kabinet die geen cent meer in ontwikkelingssamenwerking wil steken, maakt een uitzondering voor noodhulp: water, voedsel, medische voorzieningen. Bovendien moeten de ingrepen van het kabinet in het budget voor ontwikkelingssamenwerking niet worden overdreven. Nog altijd behoort Nederland met jaarlijks 0,7 procent van het bruto binnenlands product tot de gullere donoren.

Hoe dan ook: ontegenzeggelijk is er in de Hoorn van Afrika nu sprake van acute nood. De maandenlange droogte is een natuurramp, een catastrofe te vergelijken met een tsunami, zij het een die zich in slow motion voltrekt (al gaat het tempo straks snel omhoog). Zeker, de situatie in Somalië vraagt nog meer dan anders om hulpverlening die onder strenge controle staat. Ongetwijfeld geldt dat de steeds weer terugkerende beelden van uitgemergelde Afrikanen om een meer structureel antwoord vragen. Maar wie van de honger dreigt om te komen, heeft geen tijd meer om daar op te wachten.