Bestrijding protectionisme is polemiek

Regeringen nemen meer handelsbelemmerende maatregelen. Juist Europa zou zich daar verre van moeten houden, zegt de GTA.

Om de economische crisis te bestrijden nemen de G20-landen steeds meer protectionistische maatregelen. Vooral de ontwikkelingslanden zijn de dupe.

Dat blijkt uit een vandaag gepubliceerde studie van zeven economische instituten die als Global Trade Alert (GTA) de opkomst van protectionisme in de gaten houden sinds het uitbreken van de economische crisis.

Sinds 2008 hebben regeringsleider bijna 200 maatregelen genomen om de eigen economie (met name industrie en landbouw) te beschermen. Van deze beleidsmaatregelen zijn 80 procent genomen door de regeringsleiders van de G20. Een jaar geleden bedroeg dat percentage 60.

„De aanhoudende economische crisis in Europa heeft tot gevolg dat steeds meer landen terugvallen op protectionisme”, zegt professor Simon Evenett, coördinator van het onderzoek. Hij betreurt het dat met name de Europese landen, die zich in het verleden vaak sterk hebben gemaakt voor vrijhandel, vaker een beroep doen op protectionisme.

„Binnen de G20 moeten ze juist een voorlopersfunctie vervullen”, aldus Evenett. De Groep van 20 (G20) bestaat uit 19 landen en de Europese Unie. Het bruto nationaal product van deze landen is 90 procent wereld-bnp. De G20 is goed voor zo’n 80 procent van de wereldhandel.

Bestrijding van protectionisme beperkt zich tot polemiek, zegt Evenett. De internationale handel is op op dit moment aan meer restricties gebonden dan in 2008. Vaak wordt gebruik gemaakt van invoerbeperkende maatregelen, zoals invoerheffingen en invoerquota, of wordt de binnenlandse fabrikant gesteund door subsidies. Op deze manier kunnen landen die problemen hebben met de buitenlandse handel hun eigen producten beschermen tegen goedkopere (en/of betere) producten vanuit het buitenland.

In Indonesië mocht voedsel bijvoorbeeld in alle havens van het land worden aangevoerd, maar de regering heeft dit beperkt tot een paar. Verder worden producteisen aangescherpt om de eigen industrie te beschermen. Sinds het uitbreken van de economische crisis heeft de GTA in totaal 1.055 overheidsmaatregelen geteld, waarvan bijna 70 procent de classificatie ‘rood’ hebben gekregen – dit betekent dat ze discriminerend zijn voor het buitenland.

Het debat over protectionisme is net zo oud als de geschiedenis van de internationale handel. De klassieke econoom David Ricardo (1772-1823) bewees dat op de lange termijn een vrije handel de grootste bijdrage levert aan de economische groei in de wereld. De Wereldhandelsorganisatie (WTO, opgericht in 1995) moet de internationale handel bevorderen, handelsconflicten beslechten en handelsbarrières opheffen. De basisfilosofie van de organisatie is dat internationale handel de beste en snelste manier is om de wereld welvarender te maken. Gezien de toename van protectionistische maatregelen vindt GTA dat het onderwerp hoog op de agenda moet komen bij de G20-top in Cannes in november.