Waarom werkt het niet goed?

Uit angst om de economie te schaden zijn de Europese overheden zeer gul in het uitdelen van emissierechten aan bedrijven. Ook zijn ze terughoudend in het terugbrengen van het totaal aantal rechten. Gevolg: de waarde van emissierechten daalde, zelfs tot onder een euro in 2007. Nu kost een ton CO2 ongeveer 16 euro.

En in 2008 kwam de crisis. De productie en daarmee de CO2-uitstoot liepen terug en er bleven rechten over. De bedrijven mogen die rechten meenemen en uitsmeren over de periode 2012-2020. Reden te meer om de doelstellingen op CO2-reductie nu aan te scherpen, vindt de milieulobby. Maar de industrie verzet zich. Critici wijzen erop dat de emissiehandel niet leidt tot afname van broeikasgassen. De daling in CO2-uitstoot is volgens hen enkel het gevolg van de crisis en niet van de inspanningen van bedrijven. Ondertussen neemt de uitstoot van huishoudens en vervoer alleen maar toe.

Er is ook veel misleiding en zelfs oplichting. De emissierechten zijn gratis verstrekt door overheden, maar zijn wel geld waard. Wanneer de productie van bedrijven krimpt, moeten de verstrekte rechten worden ingeleverd. Het kan dan bedrijfseconomisch aantrekkelijk zijn om capaciteit die niet winstgevend is, toch aan te houden, omdat het bedrijf zo de emissierechten behoudt.

En ook criminele organisaties hebben de miljardenhandel ontdekt. Volgens de Nederlandse Emissie-autoriteit is in 2009 binnen Europa voor enige honderden miljoenen euro’s gefraudeerd. De transacties worden snel en wereldwijd uitgevoerd en het systeem staat open voor deelnemers van over de hele wereld. Begin dit jaar kwam aan het licht dat in verschillende lidstaten voor miljoenen was ingebroken in de nationale computersystemen van de emissiehandel.