Scherp, agressief, afschrikwekkend

De kring vertrouwelingen rond mediamagnaat Rupert Murdoch wordt kleiner.

Zoon James is de volgende dominosteen. Hij getuigt vandaag voor het Lagerhuis.

Is James Murdoch de volgende die wordt geofferd om de reputatie van News Corp te redden? Het is de vraag die gisteren op ieders lippen ligt. En na afgelopen weekeinde is dat niet eens meer zo onwaarschijnlijk. De kring van vertrouwelingen rond mediamagnaat Rupert Murdoch wordt kleiner en kleiner.

Zondag werd Rebekah Brooks, baas van uitgeverij News International, opgepakt in verband met het afluisteren van telefoons en het omkopen van politieagenten. Vrijdag nam ze ontslag, na bijna twee weken onvoorwaardelijk te zijn gesteund door Rupert Murdoch, die haar als een dochter beschouwt. Vrijdag ook stapte Les Hinton op, de directeur van Dow Jones en uitgever van de Wall Street Journal. Hij werkte voor Murdoch sinds zijn eerste baan bij de Adelaide News, Murdochs eerste krant.

James Murdoch is de volgende dominosteen. Hij is binnen News Corp belast met de Britse krantentak en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor News of the World. Vandaag moet hij getuigen voor een Kamercommissie in het Britse Lagerhuis. Hij zal onder meer vragen moeten beantwoorden over de schikkingen die hij trof met slachtoffers van het afluisteren.

Lang werd gespeculeerd over de geschiktheid van James Murdoch (38) als opvolger van zijn inmiddels tachtigjarige vader Rupert als hoofd van News Corporation, dat in essentie nog altijd een familiebedrijf is. Altijd wordt die beroemde foto getoond; James als stagiair bij zijn vaders krant The Sydney Mirror. Terwijl er om hem heen een persconferentie wordt gehouden, ligt hij op een bank te slapen. James – slordige hippiebaard en piercings – brak vervolgens zijn studie filmwetenschappen aan Harvard af om cartoons te tekenen en een platenmaatschappij op te richten.

Aanvankelijk liepen andere kinderen zich warm om Murdoch senior op te volgen. James richtte zich ondertussen op internet en televisie, waar zijn vader weinig vanaf wist. Hij wist het slechtlopende Aziatische televisiebedrijf Star winstgevend te maken. In 2003 stapte hij over naar satellietzender BSkyB, een benoeming die bij investeerders tot argwaan leidde: dit leek op nepotisme. Maar de twijfels verdwenen snel toen hij ambitieuze doelstellingen wist te halen. Het aantal abonnees van de zender steeg snel en hij zorgde dat Sky een plaats veroverde op de breedbandmarkt. Daar zit volgens James de toekomst.

James is, zo schrijft Murdochs biograaf Michael Wolff, „tamelijk afschrikwekkend”. Hij is scherp, agressief en weet exact wat hij wil. James was het die Virgin-baas Richard Branson, de eeuwige rivaal van News Corp, een hak wist te zetten door diens overname van televisiezender ITV te voorkomen. Het was bedrijfseconomisch een slechte deal, maar gaf BSkyB wel de kans om te groeien. En, zo meent Wolff, „belangrijker is dat de Murdoch-zoon iets deed wat zijn vader ook zou hebben gedaan”.

Het resultaat was dat zijn vader hem in 2007 de verantwoordelijkheid gaf voor de Europese en Aziatische activiteiten van News Corp. Daarmee werd hij de baas van Sky Italia, Star TV en News International, uitgever van tot vorige week vier machtige Britse kranten. En daarmee kreeg James ook de politieke invloed die aan de Murdochs wordt toegedicht. Hij zat aan tafel bij het inmiddels beruchte kerstdiner met premier Cameron, vlak nadat bekend werd dat de regering moest besluiten over het overnamebod op BSkyB. Ook Rebekah Brooks was bij dat etentje, net als Top Gear-presentator Jeremy Clarkson. Die schreef daar in een column gisteren over dat het gesprek ging over saucijzenbroodjes, het milieu en sigaretten. „Met andere woorden, het was zoals miljoenen kerstdiners in miljoenen andere huizen in de hele wereld. BSkyB werd niet genoemd.”

Toen James in 2007 verantwoordelijk werd voor uitgeverij News International, waren bij News of the World net een verslaggever en een privédetective tot celstraffen veroordeeld wegens het afluisteren van de telefoons van medewerkers van prins William.

Het interne rapport daarover zou James niet hebben gezien. Maar hij moest wel voorkomen dat het schandaal groter zou worden. Zo gaf hij in juni 2008 toestemming voor het betalen van een schadevergoeding van 500.000 pond aan Gordon Taylor, baas van de Footballers’ Association, die eveneens was afgeluisterd. In een verklaring vorige week erkende hij dat hij fouten heeft gemaakt: „Het bedrijf betaalde, buiten de rechter om, schikkingen die door mij werden goedgekeurd. Nu weet ik dat ik niet volledig op de hoogte was toen ik dat deed. Dat was fout en dat spijt me.”

Vraag is of hij ook aansprakelijk is. Hij zou als directielid strafrechtelijk verantwoordelijk kunnen worden gehouden. Groter probleem is dat aandeelhouders van BSkyB zich inmiddels zorgen maken over zijn rol als voorzitter van de raad van bestuur.

Daarmee is voor de Murdochs het einde nog niet in zicht. In de VS beginnen critici van News Corp, en dan vooral van de invloedrijke televisiezender FoxNews, zich ook te roeren. Amerikaanse beleggers klagen over „buitensporig nepotisme” binnen News Corp en hebben het bedrijf aangeklaagd wegens wanbestuur.

Inmiddels staan anderen op binnen News Corp, maar geen van hen staat bekend om liefde voor kranten. Dat is zorgelijk voor met name The Times en The Sunday Times, die door krantenman Rupert Murdoch overeind worden gehouden. Mocht de druk te groot worden om alle Britse activiteiten van de hand te doen, dan zal zich in het vijandige mediaklimaat niet snel een koper aandienen.

Hogerhuislid John Prescott (Labour) twitterde over de Londense wijk waar Murdochs Britse kranten zijn gevestigd: „Kan de laatste die Wapping verlaat het licht uitdoen?” Dat zou James weleens kunnen zijn.